ਇਹ ਕਥਾ ਵਾਯੁਕਾਰੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਮ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਬਾਰ੍ਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੀ-ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੌ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਸਾਜ-ਸਿੰਗਾਰ, ਸਾਰੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ਼ ਪਸਰਾਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਖੁਲੀਆਂ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਗੰਦੀ ਹੋਈ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਭੈੜੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਕੱਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਖਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਰਥੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੀ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਖਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਰਥ ਤੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਚੀ ਬਿਜਲੀ ਲੈ ਕੇ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਵਾਯੁਕਾਰੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਸੱਤਾਈਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਦੋਂ ਖਰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉਤਾਵਲਪਣ ਛੱਡੋ; ਦੇਖੋ, ਰਾਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ; ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੜਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਰੋਕੋ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਬਣੋ। ਜੇ ਰਾਮ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਨਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਵੋਗੇ; ਜਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜਾਵੋਗੇ।" ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਜਾ, ਲੜਾਈ ਕਰ," ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ-ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਦਲ ਵਾਂਗ, ਡਰਮ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਾਂਗ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਰਾਮ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ, ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਵਾਹ! ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ! ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਜਾਵਾਂ।" "ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਤੀਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ," ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਐਸੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਸੱਪ। ਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਚੌਦਾਂ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਤੀਰ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਪੰਖੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਰਥ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਝੰਡਾ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਟੁੱਟੇ ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ— ਰਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ, ਆਪਣੀ ਅਸੰਖ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧੂੰਆ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ— ਉਹ ਰਾਤ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਖਮੀ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਬਾਕੀ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਡਰ ਕੇ, ਖਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਖਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਵਾਯੁਕਾਰੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਾਈਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਦੋਂ ਖਰ ਨੇ ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਦੇਖੀ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਸਮੇਤ। ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਖਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਮੁਚੀ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਖਰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੇਜ਼, ਖੂਨ ਪਿਆਸੇ, ਵਾਂਗ ਸੱਪਾਂ, ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹਥਿਆਰ-ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਥ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਥੀ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਐਸੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਇਕੱਲਾ, ਦੂਸ਼ਣ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਖਰ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।