ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਕਪਾਲ, ਸਥੂਲਾਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮਾਥੀ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ—ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਡਿੱਗੇ। ਮਹਾਕਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਭਾਲਾ ਉੱਠਾਇਆ, ਸਥੂਲਾਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਪੱਟੀਸਾ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪਰਮਾਥੀ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਕੁਟਾਰਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰਾਮ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਚਲਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਕਪਾਲ ਦਾ ਸੀਸ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬੇਅੰਤ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ ਤੇ ਸਥੂਲਾਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਇਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਇਸੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੂषण ਦੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਮਲੋਕ ਨੂਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦ ਦੂषण ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਖ਼ਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਫੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਦੂषण ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜੋ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰੋ!" ਫਿਰ ਕਰਵੀਰਾਕ੍ਸ਼, ਪਰੁਸ਼, ਕਾਲਕਾਰਮੁਕ, ਹੇਮਮਾਲੀ, ਮਹਾਮਾਲੀ, ਸਰਪਾਸਯ ਤੇ ਰੁਧਿਰਾਸਨ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਦਲ-ਬਲ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਤੀਬਰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਰਜ ਦੇ ਤੋੜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਾਰੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਮਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਾਣ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਜਰ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਸਨ, ਉਥੇ ਸੌ ਬਾਣ ਚਲਾਏ; ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਵਚ, ਗਹਣੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਢੱਕ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਦੇ ਵੇਲੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਪਏ ਸਨ, ਡਰਾਉਣੀ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਗੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਇੱਕਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਪੈਦਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਰ ਮੁਕਾਏ। ਸਾਰੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਰ, ਜੋ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ-ਸੰਘਾਰਕ ਰਾਮ ਹੀ ਬਚੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ, ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਜਦ ਖ਼ਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ 'ਚ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਜਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਉਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ, ਜੋ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤੇ ਖ਼ਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾ। ਵੇਖ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਕসম ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੀ। ਜੇ ਰਾਮ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਲੌਟੀ।" ਖ਼ਰ ਨੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਤੀ, "ਜਾ, ਜੰਗ ਕਰ," ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਰਥ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਬਾਣ ਚਲਾਉਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਡੰਡੀ ਵੱਜਣ ਵਾਂਗ ਧੁਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਹੋਈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਵਾਹ! ਇਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ! ਇਸਨੇ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਬਾਣ ਮਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਹ ਬਾਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਣ ਚਲਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਚੌਦਾਂ ਬਾਣ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਬਾਣ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਅੱਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਥ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਆਪਣੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਰਥ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਉਤਰਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਮਾਰੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹੋਰ ਬਾਣ ਚਲਾ ਕੇ ਉਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਖ਼ਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਬੇਅੰਤ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।