ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੂਸ਼ਣ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਚਰਮ ਤੇ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਘੋੜੇ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਰਧਚੰਦਰ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਸਰਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਦੂਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼, ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਥੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੀ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਇਹ ਗਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਗਦਾ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਿਲਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਹੋਈ, ਖੂਨ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਛੂਹਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸੀ। ਦੂਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਗਦੇ ਨੂੰ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਜਦ ਦੂਸ਼ਣ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਗਦੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਇਆ ਦੂਸ਼ਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਿੱਗ ਪਇਆ ਹੋਵੇ। ਦੂਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਐਦਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੀਤੀ—"ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!"। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਫੌਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉੱਤਮ ਨਾਇਕ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਫਾਹੇ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਣ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਇਹ ਸਨ ਮਹਾਕਪਾਲ, ਸਥੂਲਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪ੍ਰਮਾਥੀ। ਮਹਾਕਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਸਥੂਲਾਕਸ਼ ਨੇ ਪੱਟੀਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਥੀ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਕੁਹਾੜੀ ਫੜੀ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨ-ਨਾਪਸੰਦ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਰੇ। ਰਘੁਕੁਲ ਭੂਸ਼ਣ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਕਪਾਲ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਥੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸਥੂਲਾਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਖਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਦੂਸ਼ਣ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ—ਇਸ ਆਮ ਮਨੁੱਖ—ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ!" ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਰਵੀਰਾਕਸ਼, ਪਰੁਸ਼, ਕਾਲਕਾਰਮੁਕ, ਹੇਮਮਾਲੀ, ਮਹਾਮਾਲੀ, ਸਰਪਾਸ਼, ਰੁਧਿਰਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਫੌਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਐਦਾਂ ਵੱਜੇ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਡਾਲ਼ ਦੇਵੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਨ, ਉਥੇ ਸੌ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਚਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਕੇ ਬਿਖਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਐਦਾਂ ਢੱਕ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਯਗਿਆ ਦੇ ਵੇਦਿਕ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਸ ਪਸਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਇਕੱਲੇ ਪੈਦਲ ਲੜਦੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਵਿਚੋਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਖਰ, ਮਹਾਵੀਰ ਰਥੀ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਰਾਕਸ਼ਸ; ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਹੀ ਬਚੇ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਰਾਮ—ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ—ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਖਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠਾ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਹੁਣ, ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਣੀ ਹੈ। ਜਦ ਖਰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਉਤਾਵਲੇਪਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ; ਵੇਖ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਸੁੱਟਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਯਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਬਣਾਂਗਾ ਜਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ—ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੋਕ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਗਵਾਹ ਬਣ।" "ਜੇ ਰਾਮ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਨਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਈਂਗਾ; ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਖੁਦ ਲੜੇਂਗਾ।" ਖਰ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਜਾ, ਲੜ," ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਚ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਤਿੰਨ-ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦੌੜ ਪਿਆ।