ਇਕ ਵਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬੜੇ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ। ਇਹ ਪੁੱਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜਯਾ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ—ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਪੁੱਰੀ ਸੀ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੌ ਚਮਕਦੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਜਯਾ ਨੇ, ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਮਾਪਣੀ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸਨ। ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਸਨ, 'ਨਾਸਕ' ਨਾਮ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ—ਰਾਘਵ—ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਈਂਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੂੰਘ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਕੰਵਲ-ਆਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਹੌਲੀ ਤੇ ਧੂੜ-ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਦਿਵਿਆ ਡੋਲ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਛੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਯੋਧਾ ਵਾਲਾ ਜੁੜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ (ਲਖ਼ਮਣ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੋਹਣੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਸੋਹਣੇ, ਗੌਂਟਲੇਟ ਪਹਿਨੇ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਕਮਰ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਖ਼ਮਣ, ਨੌਜਵਾਨ, ਸੋਹਣੇ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ, ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਅਕਲਪਨਯ ਸਥਾਣੂ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ, ਦੱਖਣੀ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਬਚਨ ਵਿਚ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਪੁੱਤਰ, ਪਾਣੀ ਲੈ ਲਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।" "ਮੈਨੂੰ ਤੋਂ ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਲੈ ਲਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖਾਰ, ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਵੇਖੋਗੇ।" "ਕੋਈ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ, ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਅਚੇਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦਬਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸੱਮ ਨਹੀਂ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਤਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋਗੇ, ਰਾਘਵ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਦਾਨ, ਗਿਆਨ, ਤੇ ਤੇਜ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਸਮ ਨਹੀਂ।" "ਜਦ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕੋਈ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹਨ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਸਿੱਖਣ 'ਤੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੈਣਗੇ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।" "ਇਹ ਦੋ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲੈ ਲਓ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ; ਜਦ ਇਹ ਦੋ ਸਿੱਖੀ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧੇਗੀ; ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਾਦਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਤਪ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੀਆਂ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਚਿਹਰਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਸੂਰਜ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਦ ਰੁਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਰਾਤ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਆਦਰਨੀਯ ਪੁੱਤਰ, ਘਾਸ ਦੇ ਅਣਉਚਿਤ ਸੇਜ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਤੇਈਂਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਉਠੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇਵ-ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਲਦਾਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਸ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਿੰਸ, ਨ੍ਹਾਏ, ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਤੇ ਉੱਤਮ ਜਪ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ, ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ।