ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹੋਏ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਉਹ ਫੌਜ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦੌੜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਖਰ ਦੀ ਫੌਜ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਤੂਣੀ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ ਭੜਕਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ। ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਜੋਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕੰਬ ਗਏ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਵਰਗੀ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੱਖਾ ਦੇ ਯਜ్ఞ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਹੋਣ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼, ਗਹਣਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਬਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਭਾਂਤਿ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੱਚੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਰ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਖਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਮ ਵੱਲ ਰਥ ਲੈ ਚਲੇ। ਖਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰਥਵਾਹੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਸੀ। ਖਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਖਰ, ਆਪਣੇ ਰਥ ’ਚ ਖੜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਖਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਰਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਮੋਹੜੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਛੇ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਕੁਤਥ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਛੱਡੀ। ਰਾਮ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੋਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਵਤਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਯਤੁਧਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰਾ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦਰ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਈ ਵਿਜਲੀਆਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਰਾਮ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇਕੱਲਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੱਕਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਖੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਵਾਂਗ ਔਖੇ ਤੇ ਅਸਹਿਣਯ ਸਨ। ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੱਡੇ, ਤੇ ਉਹ ਤੀਰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਤੀਰ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਵਾਂਗ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚੀਰ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਤੀਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼, ਝੰਡੀਆਂ, ਢਾਲਾਂ ਤੇ ਬਰਚੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸੁੰਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ رانਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੁਤਾਈ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਵਾਹਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੌਜੀ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਯਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਿਦਰ ਗਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਲੇ, ਬਰਛੇ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨਾਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਢਾਲਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਧਨੁਸ਼ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਦਲੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਿਹੜੇ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸੀ, ਡਰ ਕੇ ਖਰ ਕੋਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਦੁਸ਼ਣ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮੌਤ ਆਪ ਹੋਵੇ। ਦੁਸ਼ਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਡਰ ਮੁਕਾ ਕੇ ਮੁੜ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਤੇ ਸਾਲ, ਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਭਾਲੇ, ਗਦਾ, ਰੱਸੀਆਂ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਰਾ-ਮਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਜੰਗ ਅਜੀਬ, ਉਲਝਣ ਭਰੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੋ ਗਈ।