ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ—all ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸਭ ਪੁੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ, ‘‘ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਰਾਘਵ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੌਲਸਤੀਆਂ—ਇਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ—ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇ!’’ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਜਿਵੇਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਵੀ ਕਰੇ।’’ ਫਿਰ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ‘‘ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ ਅਤੇ ਇਕਲਾ ਧਰਮੀ ਰਾਮ—ਇਹ ਜੰਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ?’’ ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਹੀ ਡਰਾਵਣੇ ਚਮੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਲੈ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਰਾਛਸਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਉੱਠ ਕੇ ਆਇਆ। ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਛਸ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧਣੀਆਂ ਕਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਾਣਦੇ, ਮੁੱਛਾਂ ਮਲਦੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਡੰਮਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਰਾਛਸਾਂ ਦੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਜਾਨਵਰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੇਲੇ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧੀ ਆਈ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ ਉਹ ਫੌਜ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਖਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਕਮਾਨ ਚੜ੍ਹੀ, ਤੀਰ ਕਵਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਏ। ਸਾਰੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਧਧਕਦਾ ਅੱਗ ਦਾ ਗੋਲ੍ਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮੂਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕੰਬ ਗਏ। ਰਾਮ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਰੇ। ਰਾਛਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਾਨਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਬਕਤਰਬੰਦ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੰਚਵੀਂ ਸર્ગ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਖਰ, ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਾਨ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਤਣੀ ਹੋਈ ਕਮਾਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਦੇਖ, ਖਰ ਨੇ ਗੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰਥ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵਲ ਦੌੜਾਏ। ਖਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹੁਬਲੀ, ਇਕੱਲਾ, ਕਮਾਨ ਫੜਿਆ ਰਾਮ ਖੜਾ ਸੀ। ਖਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਛਸ ਮੰਤਰੀ, ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਖਰ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਗਲ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਖਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਛਸਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਰੋਕਣਯੋਗ ਨਾ ਸਨ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਕਮਾਨ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਸਾਏ। ਰਾਛਸ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਗਦਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਲੇ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਬਲੀ ਰਾਛਸ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਰਾਛਸਾਂ ਦੀ ਉਹ ਫੌਜ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਮ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਸਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਪਈ, ਪਰ ਉਹ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਰਾਮ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਕਈ ਤਪਦੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—all ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਛਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਰੋਕਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਮੌਤ ਦੇ ਫਾਹਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੱਡੇ; ਉਹ ਤੀਰ ਖੇਡ ਖੇਡ ਵਿਚ ਰਾਛਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਪਏ। ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਫਾਹਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਛਸਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਲੱਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਛੀਦਦੇ ਹੋਏ, ਤੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਤੀਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ; ਰਾਮ ਦੀ ਕਮਾਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲੇ, ਰਾਛਸਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਲੱਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਾਨਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਬਕਤਰਬੰਦ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰੈਸਲੇਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਵੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।