ਜਦੋਂ ਖਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਖ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਵੇਖੋ, ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਨਾਸਕਾਰੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਗਧੇ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਅਜੀਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਬਾਂਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਹਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਖ਼ਮਣ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸੰਭਾਵੀ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਘਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰ। ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਮੈਂ ਆਪ ਕਰਾਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਖ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲਿਆ। ਜਦ ਲਖ਼ਮਣ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਿਓ!’ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਉਚਕਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣੀ ਹੋਈ ਡੋਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆਏ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਸਤਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਰਾਘਵ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੌਲਸਤਿਆਂ, ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇ!” ਜਿਵੇਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਇਕੱਲਾ, ਧਰਮਵਾਨ—ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ ਦੀ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਥਾਹ ਹਨ, ਅਤੁੱਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਜਦ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਉਠਿਆ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹੋਕਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਚਮੜੀਆਂ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਕਾਂ ਮਾਰਦੀ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਣਦੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੰਕਾਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਨੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਉਹ ਚੁੱਪ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੇ, ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਜਹੇ ਵਗਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਉਹ ਫੌਜ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ, ਰਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ; ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਖਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਣ ਕੇ, ਤੀਰ ਨਿਕਾਲੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਲਿਆ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕੰਬ ਗਏ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਰੂਪ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼, ਗਹਣੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਸਮੇਂ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪਚੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਖਰ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤਣਿਆ ਅਤੇ ਉਚਕਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਖਰ ਨੇ ਹੋਕਾ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਮ ਵੱਲ ਜਾਏ। ਖਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।