ਖ਼ਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੂੰ ਵੇਖ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਇਹ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬੱਦਲ ਗਧੇ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਰੁੱਖੜੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਅਜੀਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਅੱਗੇ ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਕ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਹੋਣੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੋਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਹਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰਮਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆੜ ਲੈ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰ। ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਬੇਸ਼ਕ ਬਹਾਦੁਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈਂ, ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆੜ ਲੈ ਲਈ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਿਓ!" ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਵਚ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਵਚ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤਣੀ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਚੌਂਕਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ—ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੇਖਣ ਆ ਗਏ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀ ਹੋਵੇ! ਰਾਘਵ ਇਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੌਲਸਤ ਰਾਤ-ਚਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ! ਜਿਵੇਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਭ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਕਰੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਇਕਲਾ ਧਰਮੀ ਰਾਮ—ਇਹ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?" ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਭ ਜੀਵ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਦੁੱਤੀਯ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਚਮੜੀਆਂ ਪਹਿਨਿਆ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਝੰਡੇ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਲ ਉੱਠਿਆ। ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜੰਗੀ ਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਾਣਦੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈਂਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਡਰਮਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਚੁੱਪ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਲ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਡੂੰਘਾ ਦਲ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਰਾਮ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਰਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣਾ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਤੀਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਲੈ ਆਇਆ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕੰਬ ਗਏ; ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਾਮ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੀਰ-ਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੱਖਾ ਦਾ ਯਜ੍ਯ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਧਨੁਸ਼, ਗਹਣੇ, ਰਥ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹ ਮਾਸ-ਭੋਜੀ ਦਲ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਸਮੇਂ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਵੀਂ ਸਰਗਾ ਮੁਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਪঁਚਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਰਾ, ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ, ਵੈਰੀ-ਸੰਘਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣੇ ਤੇ ਉਚੱਕੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਗੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਰਥ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਚਲਾਓ। ਖ਼ਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਇਕੱਲਾ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ।