ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰਾਂ—ਭਾਲੇ, ਭਾਰੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡੇ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼, ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਜਰ—ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਸਭ ਖ਼ਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ਰਾ ਦੀ ਰਥ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਆਈ। ਖ਼ਰਾ ਦੀ ਰਥ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵਧੀ। ਖ਼ਰਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਕਸ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੱਦਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਫੌਜ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ, ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਉਲਟ ਪਈ ਖੂਨ ਦੀ ਮੀਂਹ, ਗਧੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੀ, ਉਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਈ। ਖ਼ਰਾ ਦੀ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਢਹਿ ਗਏ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਤੇ ਲਾਲੀਏ ਚੱਕਰ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਝੰਡਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਗੀਧ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਖ਼ਰਾ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਏ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਤਰਫ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਸਫੇਦ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਖੂਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਹੀ ਦਿਸਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਲਟ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਾਮ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤਾਜ਼ਾ ਖੂਨ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਫਿਰ, ਡਰਾਉਣੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਖ਼ਰਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ। ਬਗਲੇ, ਗਿੱਟੇ, ਗੀਧ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦ-ਭਾਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਲਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਕਬੰਧਾ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਵਰਗਾ, ਸੂਰਜ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਂ ਦੈਤ ਸਵਰਭਾਨੁ ਨੇ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ; ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ। ਤਾਰੇ, ਜਗਣੂਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦਿਸੇ; ਕਮਲ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਲੁਕ ਗਏ, ਸੁੱਕ ਤੇ ਮੁਰਝਾ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ; ਲਾਲੀਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਧੂੜ ਬਿਨਾ ਹਵਾ ਦੇ ਉੱਡੀ। ਉੱਥੇ, ਸਟਾਰਲਿੰਗ ਪੰਛੀ 'cīcī' ਤੇ 'kūcī' ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਉਲਕਾ ਪਿੰਡ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗੇ। ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਬਾਗਾਂ, ਸਭ ਕੰਬ ਗਏ; ਖ਼ਰਾ, ਸਮਝਦਾਰ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਕੰਬੀ, ਆਵਾਜ਼ ਥਰਥਰਾਈ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਜਦ ਉਹ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਦਰਦ ਉਠਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ; ਉਹ ਵੱਡੇ, ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਖ਼ਰਾ ਹੱਸ ਕੇ ਸਭ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉੱਠੇ ਹਨ।" ਪਰ ਉਹ ਆਖਦਾ, "ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਰੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਰਾਘਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜ ਸਕਦਾ; ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਨਾਸੀ ਹੋਣਾ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।" "ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ; ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰ—ਜੋ ਮਸਤ ਏਰਾਵਤ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ—ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੀ ਹਨ?" ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਨੇਕ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਣੀ ਹੋਈਆਂ ਜਣਾਂ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਘਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੌਲਸਤਿਆ, ਰਾਤ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਭ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਖ਼ਰਾ, ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਰਥ 'ਚ ਨਿਕਲਿਆ; ਪ੍ਰਥੁਗਰੀਵ, ਯਜਨਸ਼ਤ੍ਰੁ, ਵਿਹੰਗਮ, ਦੁਰਜਯ, ਕਰਵੀਰਾਕਸ਼, ਪਰੁਸ਼, ਕਾਲਕਾਰਮੁਕ, ਹੇਮਮਾਲੀ, ਮਹਾਮਾਲੀ, ਸਰਪਾਸਿਆ, ਰੁਧਿਰਾਸਨ—ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਖ਼ਰਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਮਹਾਕਪਾਲ, ਸਥੂਲਾਕਸ਼, ਪ੍ਰਮਾਥ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ—ਇਹ ਚਾਰ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਫੌਜ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਚਲੇ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੀ ਫੌਜ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਚਾਨਕ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਸਮ੍ਹੇ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਲੈਂਡ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਤੇਵੀਂ ਤੇ ਚੌਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।