ਸੂਰਜ ਡੁੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਤਰਾ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ?" ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੀੜ ਵਿਆਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਹਿੰਮਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਜੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਾਰਿਆ ਨਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀਰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਝੂਠੀ ਹੈ। ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਜਾ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਜ ਲਿਆਵੇਂਗਾ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ? ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਈ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪੇਟ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ। ਫਿਰ, ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਈਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਣੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੋਧਾ ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੜੀ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਇਹ ਗੁੱਸਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਇਹ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਤੂਫਾਨੀ ਪਾਣੀ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ—ਇੱਕ ਮਾਨਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ।" ਉਹ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਆਪਣੇ ਅੰਸੂ ਰੋਕ ਲੈ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਗਰਮ ਖੂਨ ਪੀਵੇਂਗੀ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਖਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਤਾਣੇ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਡਿੱਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ।" "ਮੇਰਾ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਾ, ਤੇ ਨਾਂਲ ਹੀ ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਭਾਲਾਂ ਵੀ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੌਲਸਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਖਰ ਲਈ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵੱਡਾ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ। ਉਹ ਰਥ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹੀਏ, ਬਿਲੌਰ ਦੇ ਜੋੜ, ਮੱਛੀਆਂ, ਫੁੱਲ, ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਸੁਭਾਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਰਥ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਵਧੀਆ ਘੰਟੀਆਂ, ਤੇ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਘੋੜੇ ਸਨ। ਖਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ—ਰਥਾਂ, ਬਕਤਰਬੰਦ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਚੱਲੋ!" ਫਿਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜ, ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰ, ਬਕਤਰ, ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਾ, ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੇ ਪਹੀਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੰਸ, ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੰਡੇ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼, ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਮੋਸਲ ਤੇ ਵਜਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਡਰਾਉਣੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਖਰ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖਰ ਦਾ ਰਥ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ। ਜਦ ਰਥ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਖਰ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਗਿਆ। ਖਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੀ ਕਰੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹਕ ਉੱਤੇ ਚੀਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਬੱਦਲ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਫੌਜ ਨਿਕਲੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਭਿਆਨਕ, ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ ਮੀਂਹ ਪਈ, ਜੋ ਗਧੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਖਰ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਅਚਾਨਕ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਸ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਗਿਧ ਆ ਬੈਠਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਫੌਜ, ਖਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਈ, ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।