ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ, ਭਾਲੇ ਤੇ ਬਰਛੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਕਿ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਾਨ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚਲੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚੌਦਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਲੇ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਲੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਚੌਦਾਂ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਵੇਂ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸੱਪ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀਧੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਢੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਦਿਲ ਚੱਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ, ਅਕਾਰ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਪਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਹੂ ਕੁਝ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਖ਼ਰਾ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਆਪਣਾ ਰਸ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਦੁਖ ਵਿਚ ਬੇਹੱਦ ਚੀਖੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੋਈ, ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ ਤੇ ਖ਼ਰਾ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਵੀ ਚਾਪਟਰ। ਜਦ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਦਦ ਲਈ ਆਈ ਸੀ। "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਭੇਜੇ ਸਨ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੁੜ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਤੇ ਭਲੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ 'ਹਾਏ, ਰਾਖਵਾਲੇ!' ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਲੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈਂ? ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉੱਠ, ਉੱਠ! ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਛੱਡ ਦੇ।" ਖ਼ਰਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਨੇ ਅੰਸੂ ਪੋਂਝੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਭੇਜੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਬਰਛਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਯੋਧੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਰਾਮਾਤ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰੀ, ਘਬਰਾਈ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਡਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ—ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ? ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਨੁਕਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵਣ ਦਾ ਕਾਂਟਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਜ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਝੂਠੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਜਨਸਥਾਨ ਛੱਡ ਜਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਾਰ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਜ ਲੈ ਆਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤੇਰੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਨਾ ਬਲ? ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਪੀਟ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਰੋਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਈਵਾਂ ਚਾਪਟਰ। ਜਦ ਸ਼ੂರ್ಪਣਖਾ ਨੇ ਖ਼ਰਾ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਤਾਂ ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। "ਮੇਰਾ ਇਹ ਗੁੱਸਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਉਠਿਆ ਹੈ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਇਹ ਰੁਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ—ਇੱਕ ਮਾਨਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਸੂ ਰੋਕ, ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਛੱਡ ਦੇ; ਮੈਂ ਅੱਜ ਰਾਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਗਰਮ ਲਹੂ ਪੀਵੇਂਗੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।" ਖ਼ਰਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵੱਡਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ...