ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਆਏ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਟ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਇਸ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤਿਕਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ; ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇਓ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਸਨ, ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਲਾਲ-ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ। ਉਹ ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਭਰੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਤੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ ਖਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਕੇ, ਅਜੇ ਤੇਰੇ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਇੱਥੇ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਗਦਾ, ਬਰਛੇ ਤੇ ਪਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਧਨੁਸ਼, ਸਭ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਰਛੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਸੀ; ਚੌਦਾਂ ਬਰਛੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਰਛੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਤੇਜ਼, ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਿਵੇਂ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੱਪ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਮੂਲ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਏ, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੂਨ ਕੁਝ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਖਰ ਕੋਲ ਗਈ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਬੇਲ ਹੋਵੇ, ਡਿੱਗ ਪਈ। ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ, ਤੇ ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਅੰਸੂ ਵਹਾਏ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਭੱਜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਕੋਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਫਿਰ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਖਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਦਦ ਲੈਣ ਆਈ ਸੀ: “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਵਿਰਲੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੇਜੇ ਸਨ—ਤੂੰ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਤੇ ਭਲਮਨਸ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਤੂੰ ‘ਹਾਏ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!’ ਚੀਕਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਲਾਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉਠ, ਉਠ! ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਛੱਡ ਦੇ, ਹਿੰਮਤ ਰੱਖ।” ਖਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੰਭਾਲ ਆਇਆ; ਉਹ ਅੰਸੂ ਭਰੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੋਂਲ਼ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਭੇਜੇ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਬਰਛੇ ਤੇ ਪਿਕਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂ ਵੱਲ ਵੱਜਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਜਵਾਬੀ ਯੋਧੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਰਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਭਾਰੀ ਡਰ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਪੀੜਤ ਤੇ ਹਤਾਸ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਦੁਬਾਰਾ ਆਈ ਹਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਜਿਵੇਂ ਹਤਾਸੀ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਡਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਗਮ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ? ਉਹ ਮਾਸ-ਭੋਜੀ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ, ਦਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਰਾਤ-ਵਾਸੀ, ਤਾਂ—ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਕਾਂਟੇ ਨੂੰ ਉਖਾੜ; ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਜ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਨਿਰਲੇਪ। ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦਲ-ਬਲ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਝੂਠੀ ਹੈ। ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਗੇ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰ ਜਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਾ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕੀ ਹਸਤੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈਂ? ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।” ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਰੋਈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਈਂਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਯੋਧਾ ਖਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ, ਖਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।