ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਧਰਮਿਕ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, "ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾ—ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਸਿਆਮ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਹਨ," ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਨਾਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਧ ਕਰਾਂ। ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੋ। ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਰਾਤ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੋ!" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਾਤਿਲ ਸਨ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਮਿੱਠੀ ਪਰ ਤਣਖੇ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੌਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਹਿ ਉਠੇ, "ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਮਾਸੀ ਖਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕਾ ਕੇ, ਅਜੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਸਕੇਂ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ, ਬਰਛੀਆਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਰਛੀਆਂ ਰਾਘਵ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਣ ਵਰਤ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਰਛੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਨਾਰਾਚਾ ਬਾਣ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਤੇਜ਼, ਪਥਰ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਬਾਣ ਚੁੱਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੇ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪਿੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਚੁਰ-ਚੁਰ ਹੋ ਗਏ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮਰਿਆ ਹੋਏ ਪਏ। ਉਹ ਲਹੂ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਏ, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਗਏ; ਜਦ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਹੂ ਕੁਝ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਖਰ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਤੋਂ ਵੱਝੀ ਬੇਲ ਹੋਵੇ। ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਈ, ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਾਏ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਭੱਜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਖਰ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪੂਛਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੇਜੇ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਟਾਲ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਲਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ 'ਹਾਏ, ਰਾਖੇ!' ਕਿਉਂ ਚੀਖ ਰਹੀ ਹੈਂ ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈਂ?" "ਜਦ ਮੈਂ ਇਥੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਅਜਿਹੀ ਬੇਸਹਾਰਾ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉੱਠ, ਉੱਠ! ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ!" ਖਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਲਹੂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਭੇਜੇ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਜਾਣੇ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਬਰਛੀਆਂ ਤੇ ਭਾਲੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਜਾਨੀ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਰਤਬ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਦਾਸ ਹਾਂ, ਰਾਤ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਖ਼ਤਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ।" "ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਡਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ?" "ਉਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।" "ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ, ਕੁਝ ਦਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਰਾਤ-ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ—" "ਤਾਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਚੁਭਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ; ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਂ," "ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਨਿਰਲੱਜ਼; ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਆਪਣੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਸ਼ੌਰਤ ਝੂਠੀ ਹੈ।" "ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਜਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰੇਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਥੇ ਤੇਰੀ ਕੀ ਹਿਸਤੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਨ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਨ ਸ਼ਕਤੀ?" "ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।