ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਮੰਦ-ਚਰਿੱਤਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ। ਇਹ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ।" ਫਿਰ ਖਰ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸੋ, ਇਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ (ਸੂਰਪਣਖਾ) ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪੀਵੇਗੀ।" ਖਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਉੱਤੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਂਸ਼ਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੂਰਪਣਖਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਚ ਆਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ—ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ—ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੱਟੀ ਕੂਟੀਆ 'ਚ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਬੈਠਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ; ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਆਦਿ।" ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਤਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ, ਤਪਸਿਆ ਕਰਦੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਇਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਥੇ ਰਹੋ, ਪਰ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ।" ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਤਰ ਆਏ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਮਿੱਠੀ ਪਰ ਤਾਣ-ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੈ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਵੇਂਗਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕੇਂ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰ ਸਕੇਂ? ਸਾਡੇ ਹੱਥੀਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਦਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਜਾਨ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਧਨੁਸ਼—all ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਲੇ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੇ, ਪਰ ਅਜੈ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ। ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਥਰ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਚੌਦਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਟਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਚੀਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੂਨ ਹੁਣ ਕੁਝ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਰ ਕੋਲ ਗਈ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਲਤਾ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਉਥੋਂ ਭੱਜੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰਾ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਇਕੀਵੀਂ ਸਰਗ ਨੂੰ। ਜਦੋਂ ਖਰ ਨੇ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਾਫ ਬੋਲ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਨੀਰਭੀਕ, ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੇਜੇ ਸਨ—ਤੂੰ ਮੁੜ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂ? ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਫਾਦਾਰ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਟਾਲਦੇ। ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ 'ਹਾਏ, ਰਖਿਆਕਰਤਾ!' ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਅਸਹਾਇ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਉੱਠ, ਉੱਠ! ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰ, ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਛੱਡ ਦੇ।" ਖਰ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੂਰਪਣਖਾ ਕੁਝ ਧੀਰਜ ਪਾ ਗਈ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਜੇ, ਕਿ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਭਾਲੇ ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਨਰ-ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਤੇਜ਼ ਯੋਧੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਲੀਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਭਾਰੀ ਡਰ ਫੜ ਲਿਆ।