ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੜਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ, ਤਪਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਮਹਾਨ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਸੀਤਾ, ਖੜੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਹਤਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਓਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੁਖ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ ਕਿ ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਸਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਚੌਦਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: “ਦੋ ਮਰਦ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਏ, ਛਾਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਮੰਦ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੀਵੇਗੀ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਵੋ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੰਦੋ, ਤਾਂ ਇਹ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ।” ਖਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖਬਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੂਟੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਈ ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਏ, ਉੱਤਮ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ: “ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।” ਰਾਮ, ਧਰਮਵਾਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੀ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: “ਅਸੀਂ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਤਪਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਹੋ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੋ; ਜੇ ਜੀਵਨ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰੇ ਸਨ, ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੇ, ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ: “ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਸਰਪੰਚ ਖਰ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਭੜਕਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਖੋ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਕਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਗਦਾ, ਭਾਲੇ, ਤੇ ਸੂਰਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਗੁਆ ਦੇਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਲੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ, ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਹੈ, ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਲੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ। ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਨੁਕਦਾਰ, ਪਥਰ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲ ਤਾਣੇ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਹਾੜੀ ਚੀਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੱਤਾਂ। ਉਹ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਏ, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ, ਕੁਝ ਖੂਨ-ਲਪੇਟ, ਖਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਜੜ੍ਹੀ-ਵਾਂਗ, ਰਸ-ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵੱਡੀ ਚੀਖ ਮਾਰੀ, ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ, ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਭੱਜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਈ। ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਫਿਰ ਡਿੱਗਣ ਤੇ, ਖਰ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮਾਸ-ਭੋਜੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੇਜੇ ਸਨ—ਤੂੰ ਫਿਰ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ ਕਿਉਂ? ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਭਲਮਨਸ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੇ ਸਨ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।