ਸੂਰਪਣਖਾ ਜਦੋਂ ਹੌਲ੍ਹੀ-ਹੌਲ੍ਹੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਬੁਰੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਰਾਇਆ?" ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆ ਕੇ ਆਖੀ, "ਉੱਥੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ—ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ, ਨਾਜੁਕ ਪਰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮृਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਕੁੰਦਰੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵ ਹਨ ਜਾਂ ਦਾਨਵ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਖੜੀ ਸੀ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਔਰਤ ਕਾਰਨ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਦੁਖੀ ਹੋਵਾਂ।" ਫਿਰ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ—ਤੂੰ ਜਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਮੈਨੂੰ ਪੀਣ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਖਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਚੌਦਾਂ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੋ ਮਨੁੱਖ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ, ਛਾਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨੇ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਸਟ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਸਕੇ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਵੋ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਮਾਰ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ (ਸੂਰਪਣਖਾ) ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਏਗੀ।" ਖਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੂਰਪਣਖਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਉੱਥੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਟੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਜਲੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਏਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ।" ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਫਲ ਤੇ ਕੁੰਦਰੇ ਖਾਂਦੇ, ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਸਟ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮਾਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ ਜਾਂ ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਸਨ, ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਖੌਲ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਆਖਦੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਸਵਾਮੀ ਖਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਕੇਲਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਲਏਂਗਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਅਕੇਲਾ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕੇਂ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗਦਾ, ਭਾਲੇ ਤੇ ਤੀਰ-ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਭਾਲੇ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੇਤੁ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਲੇ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਚੌਦਾਂ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਵੇਂ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲੋਂ ਸੱਪ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਦਰੱਖਤ ਸੁੱਟੇ ਪਏ ਹੋਣ। ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੂਨ ਕੁਝ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ ਬੇਲ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੰਜੂ ਵਹਾਏ, ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ, ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯਕ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਵੀਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।