ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਿਕੰਮੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਦुषਟ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਇਆ। ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆ ਕੇ, ਦਰਦ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਫੁੱਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਛਾਲ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਚਮੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ—ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਕੇ, ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਤਪਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਵ ਹਨ ਜਾਂ ਦਾਨਵ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਸਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਕੰਮੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ: ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਤੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਲਵਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੌਦਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਰਗੇ ਭਯਾਨਕ ਸਨ। ਖ਼ਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਦੋ ਪੁਰਸ਼, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਜੰਗਲੀ ਛਾਲ ਤੇ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਇੱਕ ਸਤਰੀ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ; ਤੇ ਇਹ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੀ ਲਵੇਗੀ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸੋ; ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਓ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਇਹ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀ ਲਵੇਗੀ।" ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਤੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ।" ਰਾਘਵ, ਧਰਮਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਨਿਆ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਖਾ ਕੇ, ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਤਪਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ?" "ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ, ਅਪਰਾਧੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਪਿੱਛੇ ਨਾਹ ਹਟੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਓ।" ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰੇ ਸਨ, ਬੜੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਿਆਨਕ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਪਰ ਤਣੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੂਰੀਤਾ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖ਼ਰਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਕੇ, ਅੱਜ, ਇੱਥੇ ਹੀ, ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਲਵੇਂਗਾ।" "ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕਲੇ, ਸਾਡੇ ਜਿਹੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕੇਂ, ਯੁੱਧ ਕਰ ਸਕੇਂ?" "ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਗਦਾ, ਭਾਲਾ ਤੇ ਬਰਛੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਗਵਾ ਲਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸਿੱਧਾ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਲੀਆਂ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਜੋ ਅਜੇਤ ਸੀ; ਚੌਦਾਂ ਭਾਲੀਆਂ ਉਸ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਲੀਆਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਫਿਰ, ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਨਾਰਾਚਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਬੜੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਨੁਕਦਾਰ, ਪਥਰ-ਨੁਕਦਾਰ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੰਨਿਆ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਢਹਿ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੱਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਚੁਰ-ਚੁਰ ਹੋ ਗਏ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ। ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਪਏ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਹ, ਜੋ ਕੁਝ ਖੂਨ ਨਾਲ ਅੱਧੀ ਲਥਪਥ ਸੀ, ਖ਼ਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਢਹਿ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਲਤਾ। ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਡਾ ਰੋਲਾ ਪਾਇਆ, ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਵਗਾ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖ਼ਰਾ ਨੂੰ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ, ਤੇ ਹੋਏ ਕੁਸ਼ਲ-ਅਕੁਸ਼ਲ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ, ਵੀਸਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।