ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਭੈਣ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਡਰ ਜਾਂ ਭੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਹਾਲਤ ਤੇਰੀ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ?" ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕੌਣ ਉਹ ਨਾਸਮਝ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ? ਕੌਣ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਹੀ ਗਲੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਗਿਆ?" ਖਰਾ ਨੇ ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੈਂ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੇ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਐਸਾ ਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇਂ?" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਐਸਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਇੰਝ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ?" ਖਰਾ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਮਰ ਲੋਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕਿਸ ਦਾ ਖੂਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਵਹੇਗਾ, ਧਰਤੀ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗੀ? ਕਿਸ ਦੀ ਲਾਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਗਿਦੜ ਤੇ ਚੀਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਗੇ?" ਖਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਚਾ ਸਕਣਗੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਤਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।" ਭੈਣ ਦੇ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਰੋ ਪਈ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਉੱਥੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਸੋਹਣੇ, ਨਾਜੁਕ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਛਾਲੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ, ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਉਹ ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ। ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵ ਹਨ ਜਾਂ ਦਾਨਵ।" "ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵੀ ਸੀ, ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਸੀ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੇਬਸ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋਵਾਂ।" ਫਿਰ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, "ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ—ਤੂੰ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਮਾਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਰਾ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚੌਦਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੋ ਆਦਮੀ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ, ਛਾਲੇ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਏ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾੜੀ ਔਰਤ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ; ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੀਵੇ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸੋ; ਇਹ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦੋ।" "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ (ਸੂਰਪਣਖਾ) ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਵੀਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੂਰਪਣਖਾ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ; ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼।" ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਆਤਮ-ਸਯੰਮੀ, ਤਪਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਭੱਜੋ ਨਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਓ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਸੀ, ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਵਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਤਾਣੇਮਾਰ ਬੋਲ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਖਰਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠੇਂਗਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।" "ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ ਕਿ ਤੂੰ ਅਕੇਲਾ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕੇਂ, ਜੰਗ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।" "ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਦਿਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਬਰਛਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਗਵਾ ਬੈਠੇਂਗਾ।