ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ—ਉਹ ਮਾੜੀ ਹੋਈ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਖਰ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਠੋ, ਆਪਣਾ ਡਰ ਤੇ ਗੁੰਝਲ ਹਟਾਓ, ਤੇ ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦੱਸੋ, ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ?” ਖਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੂਛਿਆ, “ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਪ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਹੱਥ ਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਸੰਪ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ? ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਗਿਆ?” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਰੂਪ ਚਾਹੇ ਧਾਰ ਸਕਦੀ—ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਨੋ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇਂ? ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇੰਨੀ ਤਾਕਤ ਵਰਤ ਸਕਦਾ?” ਖਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜਿਸ ਦਾ ਖੂਨ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਣਾ ਚਾਹੇਗੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਗਿਦੜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਖਾ ਜਾਣਗੇ।” ਖਰ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, “ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ—ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਬਦਨਸੀਬ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਮੂਰਖ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।” ਖਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ, “ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਨਰਮ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ, ਜੋ ਛਾਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ।” ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, “ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਲਕੜੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵ ਹਨ ਜਾਂ ਦਾਨਵ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ, ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਸੀ।” ਸੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੁਖ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, “ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਮਾਨੋ ਮੈਂ ਬਦਨਸੀਬ ਤੇ ਲाचार ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ।” ਜਦੋਂ ਸੂਰਪਣਖਾ ਇੰਝ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਸੀ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਦੋ ਨਰ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਛਾਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਤੇ ਉਸ ਮੂਰਖ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇ।” ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਓ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੇ, ਇਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਲਵੇਗੀ।” ਖਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਨੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਵੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸੂਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨਾਲ ਸਿਤਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸਿਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਈ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੀ ਆਏ, ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਹਾ, “ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਥੋੜਾ ਰੁਕੋ, ਸਿਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।” ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਨਿਆ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਯਮਤ, ਸਾਧਕ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ?” “ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹੇ ਮਾੜੇ ਦਿਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ।” ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰੇ, ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੇ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਉਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਭਰੀ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਬ ਖਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਅਜੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈ ਸਕੇ?