ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਡਰਾਵਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਲਦੀ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਉਧਰ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਹ ਹੁਣ ਵਿਅੰਗੀ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਨਸੂਨ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਲਦੀ ਹੋਈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਐਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ—ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਚੀਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅੰਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਉਰਜਾ ਸੀ। ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਖਰਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਵਿਅੰਗੀ, ਡਰ, ਭਟਕਾਵ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਖਰਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ—ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਖਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ, ਵਿਅੰਗੀ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਭੈਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਠ, ਆਪਣਾ ਭਟਕਾਵ ਤੇ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੱਸ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਪਾਇਆ?” ਖਰਾ ਨੇ ਆਗਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਭਟਕਾਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਚਾ ਜ਼ਹਰ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ?” ਖਰਾ ਨੇ ਆਗਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਐਸਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕੇ—even ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਜਿਸ ਦਾ ਖੂਨ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਹੇਗਾ, ਧਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਚਾਹੇਗੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਗਿੱਧ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ। ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸ ਨਿਕੰਮੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਚਾ ਸਕਣਗੇ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਦੱਸ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਬੁਰੇ ਨੇ ਹਰਾਇਆ।” ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਰਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: “ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਨਾਜੁਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਵਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ, ਜੋ ਛਾਲਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ, ਸਤਵ੍ਰਤੀ, ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ, ਸੁੰਦਰ, ਹਰ ਗਹਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਔਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਕੰਮੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋਵਾਂ।” “ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਮੈਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿਵਾ।” ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸਨ: “ਦੋ ਵਿਅੰਗ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਛਾਲਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜਾ ਪਹਿਨੇ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੇ ਉਸ ਬੁਰੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ; ਤੇ ਇਹ ਭੈਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸੋ, ਇਹ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਉਗੇ, ਇਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ।” ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਏ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਸੀ, ਕਿਹਾ: “ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ।” ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: “ਅਸੀਂ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤਵ੍ਰਤੀ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?