ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਰਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮੋੜਦੀ ਹੋਈ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਹੋਈ, ਧੂਮਕੇਤੂ ਵਾਂਗ ਰੋਹਣੀ ਵੱਲ ਵੱਧ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਕਦੇ ਵੀ ਨੀਚ ਤੇ ਕਰੂੜ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਇਸ ਕੁਰੂਪ, ਦੁਸ਼ਟ, ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦੇ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜਕੇ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਗੜਗੇ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉੱਥੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ, ਡਰ, ਭੁਲਾਵੇ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਕੱਟੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਖਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਹੁਣ ਉੱਠ ਤੇ ਦੱਸ, ਆਪਣੇ ਡਰ ਤੇ ਭੁਲਾਵਾ ਛੱਡ। ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦੱਸ ਕਿ ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਇੰਝ ਵਿਗਾੜ ਗਿਆ?” “ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਸੱਪ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ? ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸ ਗਲੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਰੂਪ ਚਾਹੇ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਇੰਝ ਕਿਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇੰਝ ਵਿਗਾੜਿਆ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜੋ ਮੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕੇ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਮਰ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖੂਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੇਗੀ ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ? ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਲ਼ਾਂਗਾ, ਤੇ ਗਿਦੜ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਨੋਚਣਗੇ? ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਭੂਤ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਚਾ ਸਕਣਗੇ। ਹੁਣ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾਇਆ।” ਭੈਣ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆ ਕੇ ਬੋਲ ਪਈ: “ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੋਹਣੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਛਾਲਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮृਗ ਚੰਬੜ ਦੀ ਪਹਿਨਾਵਟ ਵਿੱਚ, ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ, ਆਤਮ-ਸਯੰਯਮੀ, ਤਪਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ। ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ ਜਾਂ ਦਾਨਵ, ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ, ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਔਰਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਕੁਰੂਪ ਤੇ ਲਾਚਾਰ ਬਣਾ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ: ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਸਕਾਂ।” ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਰਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਦੋ ਆਦਮੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਛਾਲਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮ੍ਰਿਗ ਚੰਬੜ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਓ; ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਉ, ਇਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕੰਡ ਦਾ ਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਇਕ ਪਲ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੀਂ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।