ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂрਪਣਖਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੰਸੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹੇਲੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲੱਖਣ ਹੈ—ਨੈਤਿਕ, ਸੁੰਦਰ, ਮਹਾਨ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਵਿਵਾਹਿਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਪੂਰਾ ਉਤਰੇਗਾ। ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਣਾ ਲਵੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਹੇਲੀ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸੀ ਹੋਈ, ਅਚਾਨਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੱਖਣ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਸਮੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਡੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮੇਗਾ।" ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੱਖਣ ਹੌਲੀ ਹੰਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂрਪਣਖਾ ਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਕਮਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ? ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ, ਉਹ ਸੁਖੀ, ਸਮਰੱਥ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ, ਭੈੜੀ, ਕੁਟਿਲ, ਡਰਾਉਣੀ, ਮੋਟੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਚੁਣ ਲਵੇਗਾ। ਕੌਣ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਤ ਉਤਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਰੇਗਾ?" ਲੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ, ਮੋਟੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ, ਮੂੜ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਲੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਮਝ ਬੈਠੀ। ਫਿਰ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਫਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਈ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ, ਭੈੜੀ, ਕੁਟਿਲ, ਡਰਾਉਣੀ, ਮੋਟੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੰਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਹੇਲੀ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਾਂਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਰਗ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ, ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਲਚਕਦੀਆਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਲਪਕਦਾ ਤਾਰਾ ਰੋਹਣੀ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੇ ਨੀਚ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਤਰੀਕਾ ਬਣੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਭੈੜੀ, ਕੁਟਿਲ, ਪਾਗਲ, ਮੋਟੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਕੱਟ ਦੇ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੱਖਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੂрਪਣਖਾ ਵਿਗੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਖੀ ਤੇ ਜਿਧਰੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਉਧਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਡਰਾਉਣੀ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਖਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ, ਖੂਨ ਵਗਾਉਂਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜਕੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਸਿਪੀ ਘਾਤ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਥੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ, ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਡਰ, ਭੁਲਾਵੇ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੇ ਲੱਖਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ। ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ ਉੱਠ, ਆਪਣਾ ਡਰ ਤੇ ਭੁਲਾਵਾ ਛੱਡ, ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ? ਕੌਣ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਉਂਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਛੇੜ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਫੰਦਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਬੈਠਾ? ਤੂੰ ਜੋ ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਸ ਨੇ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ? ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ—ਨਾ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵਜਰ ਧਾਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਲਹੂ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾ ਦਿਆਂ, ਧਰਤੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਗਿਧ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਾਸ ਖਾਵਣਗੇ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਭੂਤ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੀਚ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਚਾ ਸਕਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖ-ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਲਿਆ।