ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ੂर्पਣਖਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਕੁਰੂਪ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਸੀਤਾ, ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰੇਗੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵਣਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਸਤ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ ਨੂੰ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਸਾਥਣ ਹੋਣਾ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁੰਦਰ, ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵਿਆਹਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਣਾਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਕੀਬ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪਤਨੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰੋਗੇ।" ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ ਸੀ, ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਆਧੀਨ ਇੱਕ ਦਾਸ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੰਵਲ-ਰੰਗ ਵਾਲੀ। ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਬਣੋ, ਜੋ ਸੁਖੀ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ, ਕੁਰੂਪ, ਭਿਆਨਕ, ਬੜੀ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪਤਨੀ ਚੁਣੇਗਾ।" "ਕੌਣ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਿਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗਾ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ, ਜੋ ਬੁਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਮੰਨ ਬੈਠੀ। ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਈ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ, ਕੁਰੂਪ, ਭਿਆਨਕ, ਬੜੀ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚਿਮੜੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਫਿਰ ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਕੀਬ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਿਲ ਚਾਹੀਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕੋ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਲਤਾ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਮੀਟਿਆ ਵਜੋਂ ਦੌੜੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਰੂਪ, ਕਠੋਰ, ਤੇ ਨੀਚ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਕੁਰੂਪ, ਭਿਆਨਕ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਵੱਡੀ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ ਨੇ ਡਰਾਵਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਉਥੇ ਵਾਪਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਹ ਕੁਰੂਪ, ਡਰਾਵਨੀ, ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰਦੀ, ਮਾਨੋ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਗੜਗੜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਧੀ। ਫਿਰ, ਵਿਅੰਗ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰਾ ਕੋਲ ਗਈ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਗਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਗਿਰੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਥੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ, ਡਰ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਹੋਸ਼ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਖਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ—ਕੂੜੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ, ਤੇ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ—ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ ਉਠੋ ਤੇ ਦੱਸੋ—ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਤੇ ਡਰ ਛੱਡੋ; ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਲਿਆਇਆ?" "ਕੌਣ, ਕਾਲੀ ਸੱਪ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ, ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ? ਕੌਣ, ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ, ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੀਲ ਜਹਿਰ ਪੀ ਲਿਆ?" "ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੌਣ, ਮਾਨੋ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ?" "ਕੌਣ ਦੇਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਵਿਅੰਗ ਕਰ ਸਕੇ?" "ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕੇ—ਨਾ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਵਜਰਧਾਰੀ ਹੈ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਦਾ ਲਹੂ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਫੇਨ-ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਧਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਗਿਦੜ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਨੋਚ-ਨੋਚ ਕੇ ਖਾ ਲੈਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਪਰਣਖਾ ਦੀ ਵਿਅੰਗਤਾ, ਖਰਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ, ਵਧਦੀ ਗਈ।