ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ 숴ਰਪਣਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਘਰ ਦੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਾਛਸੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਬੜਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਦੱਸ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਤੜਪ ਰਹੀ 숴ਰਪਣਖਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਮਾ, ਸੱਚ ਸੁਣ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ 숴ਰਪਣਖਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਛਸੀ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੜਾ ਮਰਜ਼ੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਵਣ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ—ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ। ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਛਸਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਭਰਾ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਖਿੱਚ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਲੱਭਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾ, ਸਦਾ ਲਈ। ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ? ਉਹ ਤਾਂ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਬੇਸੁਰਤ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਜੋੜ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਾਇਕ ਹਾਂ—ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ। ਇਹ ਬੁਰੀ, ਕਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਪੇਟੂ ਔਰਤ—ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ ਫਿਰੇਂਗਾ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ 숴ਰਪਣਖਾ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਨਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਫਿਰ, ਰਾਮਾ ਨੇ 숴ਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਹੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ—ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਧਰਮੀ, ਸੋਹਣਾ, ਮਹਾਨ, ਤੇ ਅਜੇ ਵਿਆਹਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਔਰਤ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਜੋੜ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਲੈ ਲੈ, ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਛਸੀ 숴ਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੋਹਣੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਚੰਗਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵਾਲੀ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬੜੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੱਸਿਆ ਤੇ 숴ਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇਕ ਦਾਸੀ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ। ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਧਨਵਾਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ, ਬੇਸੁਰਤ, ਬੁਰੀ, ਭਿਆਨਕ, ਪੇਟੂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਵਲ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤਨੀ ਚੁਣੇਗਾ। ਕੌਣ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਐਸੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗਾ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਪੇਟੂ 숴ਰਪਣਖਾ, ਜੋ ਸਮਝ-ਬੂਝ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਬੈਠੀ। ਹੁਣ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਾਮਾ ਕੋਲ ਆਈ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, "ਤੂੰ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ, ਬੇਸੁਰਤ, ਬੁਰੀ, ਭਿਆਨਕ, ਪੇਟੂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚਿਮੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੌਤ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਹਿਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ 숴ਰਪਣਖਾ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਲਪਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਲਕਾ ਰੋਹਣੀ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਨੀਚ ਤੇ ਕਠੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਬੇਸੁਰਤ, ਬੁਰੀ, ਪਾਗਲ, ਪੇਟੂ ਰਾਛਸੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ 숴ਰਪਣਖਾ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ 숴ਰਪਣਖਾ, ਮੋੜੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ, ਡਰਾਉਣੀ, ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰਦੀ, ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਵਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੌਂਧ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉੱਥੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਰੂਪ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰ, ਮੋਹ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਰਾਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਬਾਰੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਵਿਗਾੜੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਨਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉੱਨੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਵਿਗਾੜਿਆ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਛਸ ਖਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।