ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਿਭਾਉ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਸੱਚ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਮ, ਸੱਚ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਮੇਰੀ ਭਟਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਹੈ—ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਬੀਰ। ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਭਰਾ ਖਰ ਅਤੇ ਦੂषण ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ? ਉਹ ਤਾਂ ਅਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਜੋੜ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਹਾਂ—ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ। ਇਹ醜, ਦੁਸ਼ਟ, ਭਿਆਨਕ, ਪਚਕੋੜੀ ਔਰਤ—ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਾਥਣ ਸਮੇਤ, ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮੇਗਾ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੌਤ ਹੋਣਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਮਾਰਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿਆਹਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਤਨੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ। ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮੇਂਗਾ।" ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਰੰਗ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ, ਯੋਗ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ, ਅਸੁੰਦਰ, ਦੁਸ਼ਟ, ਭਿਆਨਕ, ਪਚਕੋੜੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਵੇਗਾ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਸਮਝਦਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਹੀਨ, ਭਿਆਨਕ, ਪਚਕੋੜੀ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਚ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਈ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਤੂੰ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ, ਅਸੁੰਦਰ, ਦੁਸ਼ਟ, ਭਿਆਨਕ, ਪਚਕੋੜੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਚਿਮੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੌਤ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਾਂਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇ ਲਤਾ ਵਰਗੀ ਲਚਕੀਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਨੀਚ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਘ, ਤੂੰ ਇਸ ਅਸੁੰਦਰ, ਦੁਸ਼ਟ, ਬੇਕਾਬੂ, ਪਚਕੋੜੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਕਰ ਦੇ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਅਤੇ ਕੰਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਅਪਾਹਜ ਹੋਈ, ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਵਿੱਢੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਵਿਲੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਗਰਜਦੀ ਹੋਵੇ, ਵਾਪਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਹੋਈ, ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅੰਗ ਹੋਈ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਥੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਵਿਅੰਗ ਹੋਈ, ਡਰ, ਭੁਲਾਵੇ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਅੰਗਤਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।