ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਰਨਣ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ‘‘ਹੇ ਰਾਘਵ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਮ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਅਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਥਾਣੁ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਤੁ, ਪੁਲਸਤਯ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਪੁਲਹਾ। ਫਿਰ ਦੱਖ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਪਰਾ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤੇਜੀ ਕਸ਼੍ਯਪ। ਇਹ ਸਭ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਦੱਖ ਨੇ ਸਠ (60) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜੋ ਸਭ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਪਤਲੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈਆਂ—ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੁ, ਕਾਲਕਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸਾ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਅਨਲਾ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੋਗੀਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣਗੇ।’’ ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੁ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਆਦਿ ਨੇ ਇਹੀ ਮਨੋਰਥ ਰੱਖਿਆ। ਕਾਲਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਤੈਂਤੀਸ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ—ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ। ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੈਤਿਆ ਜਨਮੇ। ਨਰਕ, ਕਾਲਕਾ, ਕਾਲਕਾ, ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਭਾਸੀ, ਸ਼ੈਨੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ—ਇਹ ਤਾਮਰਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਤੋਂ ਉੱਲੂ, ਭਾਸੀ ਤੋਂ ਬਗਲੇ, ਸ਼ੈਨੀ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਿੱਧ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਤੋਂ ਹੰਸ ਤੇ ਹਰੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਤਖ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਕੀ ਤੋਂ ਨਤਾ, ਅਤੇ ਨਤਾ ਤੋਂ ਵਿਨਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚੋਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ—ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀ, ਭਦ੍ਰਮਦਾ, ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ। ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਹਿਰਣ ਜਨਮੇ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਰੀਛ, ਸ੍ਰਿਮਰਾ ਅਤੇ ਚਮਰਾ ਤੋਂ ਵੀ। ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜਨਮਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਐਰਾਵਤ ਮਹਾਂਹਾਥੀ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਤੋਂ ਵਾਨਰ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਵਾਨਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਲੰਗੂਰ ਤੇ ਬਾਘ ਹੋਏ। ਮਾਤੰਗੀ ਤੋਂ ਹਾਥੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਜਨਮਾਈਆਂ—ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵੀ। ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਗਾਂ, ਗੰਧਰਵੀ ਤੋਂ ਘੋੜੇ, ਸੁਰਸਾ ਤੋਂ ਸੱਪ ਅਤੇ ਕਦਰੂ ਤੋਂ ਨਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਮਨੁ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਾਏ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜੰਘਾ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨਲਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਜਨਮਾਏ। ਸ਼ੁਕੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ ਦੀ ਭੈਣ ਕਦਰੂ ਹੋਈ। ਕਦਰੂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਗ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਜਨਮੇ। ਵਿਨਤਾ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ—ਜਨਮੇ। ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਮੈਂ, ਜਟਾਯੂ, ਜਨਮਿਆ; ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੈਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੱਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੰਗਲ ਡਰਾਉਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਜਾਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਨੰਦਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਪੰਛੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਤਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਏ। ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ। ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ, ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਸੀ ਸ਼ੂਰਨਖਾ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਗੋਲ ਜਟਾਵਾਂ ਦੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਜਸੀ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਭਾਵੇਂ醜-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਸੀ, ਪਰ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ।