ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਝੋਪੜੀ ਵਿਖਾਈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਝੋਪੜੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿਰ-ਚਿਰ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਤੂੰ ਜੋ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਉਸ ਫਲਦਾਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਥੇ ਹੀ ਵਸਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਸੁਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਚਕ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਗਿੱਧ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਦੇ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?” ਉਹ ਗਿੱਧ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਕੋਮਲ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਂਗ, ਬੋਲੇ, “ਬੱਚਿਆਂ! ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿਤਰ ਜਾਣੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ ਰਾਮ! ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਮ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਅਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਫਿਰ ਸਥਾਣੁ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਤੁ; ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਪੁਲਹ ਵੀ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਦਕਸ਼, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਪਰਾ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤੀਜੀ ਕਸ਼੍ਯਪ।” “ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਠ (60) ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਪਤਲੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੂ, ਕਾਲਕਾ, ਤਾਮ੍ਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸਾ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਅਨਲਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, ‘ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੋਗੀਆਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ।’” “ਹੇ ਰਾਮ! ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੂ, ਕਾਲਕਾ ਆਦਿ ਵੀ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਜੰਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰ ਹਨ। ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।” “ਨਰਕ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਵੀ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਭਾਸੀ, ਸ਼ੇਨੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਹੋਏ। ਤਾਮ੍ਰਾ ਨੇ ਇਹ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ। ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਨੇ ਉੱਲੂ ਜਣੇ, ਭਾਸੀ ਨੇ ਬਗਲੇ ਜਣੇ। ਸ਼ੇਨੀ ਨੇ ਬਾਜ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਗਿੱਧ ਜਣੇ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਨੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੰਸ ਜਣੇ।” “ਉਸ ਨੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਣਿਆ; ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਨਤਾ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਅਤੇ ਨਤਾ ਦੀ ਧੀ ਵਿਨਤਾ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਮ! ਉਸ (ਤਾਮ੍ਰਾ) ਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੱਸ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀ, ਭਦ੍ਰਮਦਾ, ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ। ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਹਿਰਣ ਜੰਮੇ; ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਮਰਾ ਤੇ ਚਮਰਾ ਤੋਂ ਵੀ। ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਂ ਧੀ ਜਣੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਰਾਵਤ—ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ—ਜੰਮਿਆ।” “ਹਰੀ ਤੋਂ ਬੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਜੰਮੇ; ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਲੰਗੂਰ ਅਤੇ ਬਾਘ ਜੰਮੇ। ਮਾਤੰਗੀ ਤੋਂ ਹਾਥੀ ਜੰਮੇ; ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਜੰਮੇ। ਫਿਰ, ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ: ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਧਰਵੀ। ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਜੰਮੀਆਂ, ਗੰਧਰਵੀ ਤੋਂ ਘੋੜੇ; ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਸੱਪ ਜਣੇ ਅਤੇ ਕਦਰੂ ਨੇ ਨਾਗ ਜਣੇ।” “ਮਨੁ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਣੇ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ। ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜੰਘਾ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜੰਮੇ।” “ਅਨਲਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਜਣੇ; ਵਿਨਤਾ (ਸ਼ੁਕੀ ਦੀ ਪੋਤੀ) ਅਤੇ ਕਦਰੂ (ਸੁਰਸਾ ਦੀ ਭੈਣ) ਵੀ ਹੋਈਆਂ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਗ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਝਲਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗ, ਜਣੇ; ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ। ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਟਾਯੁ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਤੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ! ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਟਾਯੁ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿਤਰ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਟਾਯੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੀ ਕਥਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।