ਲੱਖਮਣ ਨੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਲੱਖਮਣ ਜੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਲੱਖਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖਾਇਆ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲੱਖਮਣ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੀਤਾ ਜੀ ਸਮੇਤ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਲੱਖਮਣ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਲੱਖਮਣ! ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਾਵ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਫਲਦਾਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲੱਖਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਹੁਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਗਿੱਧ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਸਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲੱਖਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਤਦ ਉਸ ਗਿੱਧ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣੋ।" ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁਲ ਅਤੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲਏ (ਦਵਿਜ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਮ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਫਿਰ ਸੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਅਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ (ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ) ਹੋਏ। ਫਿਰ ਸਥਾਣੁ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਤੁ; ਪੁਲਸਤਯ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਪੁਲਹ ਵੀ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਦੱਖ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਪਰਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਯਪ ਹੋਏ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਸੂੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ—ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੂ, ਕਾਲਕਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਅਨਲ—ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿਓਗੀਆਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ।" ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੂ, ਕਾਲਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਮਨੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਤੈਂਤੀਸ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ; ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੈਤਿਆ ਜਨਮੇ। ਦਾਨੂ ਤੋਂ ਨਰਕ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਭਾਸੀ, ਸ਼ੇਨੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਜਨਮੀਆਂ। ਤਾਮਰਾ ਨੇ ਇਹ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ। ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਤੋਂ ਉੱਲੂ, ਭਾਸੀ ਤੋਂ ਬਗਲੇ, ਸ਼ੇਨੀ ਤੋਂ ਬਾਜ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਗਿੱਧ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੋਂ ਹੰਸ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੰਸ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਨੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵੀ ਜਨਮਾਏ। ਸ਼ੁਕੀ ਤੋਂ ਨਤਾ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਨਤਾ ਤੋਂ ਵਿਨਤਾ ਧੀ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਮ! ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀ, ਭਦ੍ਰਮਦਾ, ਫਿਰ ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਰਸਾ (ਸਭ ਸੁਭ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ ਕਦਰੂ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ! ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਮ੍ਰਿਗ ਜਨਮੇ; ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਰਿੱਛ, ਸ੍ਰਿਮਰਾ ਤੇ ਚਮਰਾ ਤੋਂ ਵੀ। ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਧੀ ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਰਾਵਤ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਤੋਂ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਵਾਨਰ ਜਨਮੇ; ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਲੰਗੂਰ ਤੇ ਬਾਘ ਜਨਮੇ। ਮਾਤੰਗੀ ਤੋਂ ਹਾਥੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਜਨਮੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ! ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ—ਰੋਹਿਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਧਰਵੀ। ਰੋਹਿਨੀ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਗੰਧਰਵੀ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਜਨਮੇ; ਸੁਰਸਾ ਤੋਂ ਸਰਪ ਅਤੇ ਕਦਰੂ ਤੋਂ ਨਾਗ ਜਨਮੇ। ਮਨੁ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਾਏ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਖੱਤਰੀ, ਜੰਘਾ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮੇ। ਅਨਲਾ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਇਕ ਰੁੱਖ ਜਨਮੇ। ਸ਼ੁਕੀ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ, ਜੋ ਸੁਰਸਾ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿੱਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ।