ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ, ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਨਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਨਮੋਹਕ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਨਿਵਾਰਾ, ਤਿਨੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗਾ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅੰਬ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕਾ, ਚੰਪਕ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਥ, ਚੰਦਨ, ਨਿਪਾ, ਪਰਨਾਸਾ, ਲਕੂਚਾ, ਧਾਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਖਦੀਰ, ਸ਼ਮੀ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲਾ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਖਣ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਪੱਕੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਝੋਪੜੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਲਖਣ ਨੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਡਾਲੇ ਵਿਛਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਝੋਪੜੀ ਨੂੰ ਕੁਸ਼, ਕਾਸਾ ਘਾਹ, ਸਰਕੰਡੇ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਲਖਣ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਝੋਪੜੀ ਵਿਖਾਈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਲਖਣ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਝੋਪੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਖਣ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਲਖਣ, ਜਿਹੜਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਜਿਹਾ ਪੁੱਤ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਪੁੱਤ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਫਲਦਾਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਖਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਵੱਸਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਗਿੱਧ ਮਿਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਖਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਤਦ, ਉਹ ਗਿੱਧ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਂਗ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿਤਰ ਜਾਣੋ।" ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿਤਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਾ ਜਨਮੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ। "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਮ ਸੀ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਅਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਥਾਣੁ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਤੁ; ਪੁਲਸਤਯ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਅਤੇ ਪੁਲਹਾ। ਡਕਸ਼, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਪਰਾ, ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਡਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੱਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਧੀਆਂ—ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੁ, ਕਾਲਕਾ, ਤਾਮ੍ਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸਾ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਅਨਲਾ—ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੋਗੀਆਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ।" ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨੁ ਇਹ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਕਾਲਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਵੀ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਤੈਂਤੀਸ ਦੇਵਤੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ। ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ; ਪਰ ਦਿਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਨਰਕ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਵੀ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ ਤੋਂ ਤਾਮ੍ਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸਾ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਅਨਲਾ ਹੋਈਆਂ। ਤਾਮ੍ਰਾ ਨੇ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ: ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਭਾਸੀ, ਸ਼ੇਨੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ। ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਨੇ ਉੱਲੂ ਜਣੇ, ਭਾਸੀ ਨੇ ਬਗਲੇ ਜਣੇ। ਸ਼ੇਨੀ ਨੇ ਬਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਿੱਧ ਜਣੇ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੰਸ ਜਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵੀ ਜਣੇ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ। ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਨਤਾ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਅਤੇ ਨਤਾ ਤੋਂ ਵਿਨਤਾ ਧੀ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੋਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਣੇ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਆਦਿ।