ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲਈ ਥਾਂ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਵੇਖੋ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੀਏ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ।” ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੱਕੜ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਰਹੋ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੁਹਾਵਣੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਵਾਂ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਥਾਂ ਚੁਣੀ। ਉਹ ਉਸ ਸੁਹਾਵਣੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਤਲ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਓ।” ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤਲਾਬ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਉਹੀ ਸੁੰਦਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਇਹ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨਦੀ ਨਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਕਈ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਾਲ, ਤਾੜ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਨਿਵਾਰਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗਾ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕਾ, ਚੰਪਕ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਬੂਟੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਚਕ੍ਰ, ਚੰਦਨ, ਨੀਪਾ, ਪਰਨਾਸਾ, ਲਕੁਚਾ, ਧਾਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਖਦੀਰ, ਸ਼ਮੀ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲਾ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। “ਸਉਮਿਤ੍ਰ (ਲਕਸ਼ਮਣ), ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ, ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਾਂਗੇ,” ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ’ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਫੌਰਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖੁਲ੍ਹਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ, ਕਾਸਾ ਘਾਹ, ਨਲ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ (ਰਾਮ) ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਉਜਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕਮਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖਾਇਆ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਉਪਕਾਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਾਵ ਜਾਣਦਾ, ਆਭਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਉਸ ਫਲਦਾਈ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਧਰਮੀ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਸੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ (ਰਾਮ) ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਖਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?” ਉਹ ਗਿੱਧ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਂਗ, ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ (ਰਾਮ) ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਗਿੱਧ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ ਰਾਮ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪਿਤਾ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਮ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਅਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਥਾਣੁ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਤੁ; ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਪੁਲਹਾ ਵੀ। ਦੱਖ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਪਰਾਅ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਆਖਰੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖ ਨੇ ਸੱਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਕਬੂਲ ਕੀਤੀਆਂ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੁ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ; ਤਾਮ੍ਰਾ, ਕਰੋਧਵਸਾ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਅਨਲਾ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਚਨ ਆਖੇ...” ਇੱਥੇ ਤੱਕ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਗਿੱਧ ਦੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਪਿਆਰ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਸਮਰਨ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ।