ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮੇ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਮ-ਸਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਾਂ ਨੇ ਨੇਕ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੋਤੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ! ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ। ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਜਟਾਯੂ, ਸੈਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਣੋ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਪੁੱਤਰ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਜਟਾਯੂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਦੋਸਤੀ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗੂ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਪੰਚਵਟੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਹਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਮਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਪੰਚਵਟੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ। ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਈਏ?" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਐਸਾ ਸਥਾਨ ਲੱਭ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹ ਸਕੀਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੱਕੜ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਣ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿਆ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਰਹੋ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਸੁਹਾਵਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਵਾਂ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਹਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਥਾਂ ਚੁਣੀ। ਉਹ ਉਸ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਤਲ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਤੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਵੀਂ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੋਖਰ ਹੈ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।" "ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਿਆ ਮੁਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਹੰਸ ਹਨ, ਨਦੀ ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਹੈ ਨਾ ਨੇੜੇ, ਤੇ ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ।" "ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਅਤੇ ਕਠਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਨਿਵਾਰਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ। ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕਾ, ਚੰਪਕ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰਥ, ਚੰਦਨ, ਨੀਪਾ, ਪਰਣਾਸਾ, ਲਕੁਚਾ, ਧਾਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਖਦੀਰ, ਸ਼ਮੀ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਪਟਾਲਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ।" "ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਪੰਛੀ (ਜਟਾਯੂ) ਸਮੇਤ ਰਹਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚੌੜਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਫਰਸ਼, ਲੰਮੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਛਾਈਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ, ਕਾਸਾ ਘਾਹ, ਸਿੱਖ, ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਤਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਵਾਸ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕਮਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖਾਇਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਸੁੰਦਰ ਕੁਟੀਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਉਸ ਫਲਦਾਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਉੱਥੇ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਵਾਂਗ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਕ ਮਹਾਂ-ਦੇਹਧਾਰੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਗਿਦਰ ਨਾਲ ਹੋਈ...