ਹੇ ਰਾਮ, ਕ੍ਰੋਧਾਵਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਸਨ ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ, ਹਰੀ, ਭਦ੍ਰਮਦਾ, ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ। ਮ੍ਰਿਗੀ ਦੇ ਸਭ ਮ੍ਰਿਗ (ਹਿਰਣ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ ਤੋਂ ਭਾਲੂ, ਸ੍ਰਮਰ ਅਤੇ ਚਮਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਰਾਵਤ, ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਤਪਸੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਨੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ (ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ) ਅਤੇ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤੰਗੀ ਦੇ ਹਾਥੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰਭੀ ਨੂੰ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਰੋਹਿਣੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵੀ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ। ਮਨੁ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਛਾਤੀ ਤੋਂ, ਵੈਸ਼ ਜੰਘਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਚੰਗੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪੌਦੇ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੌਤਰੀਆਂ ਸਨ; ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ। ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਟਾਯੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਸਯੇਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੋ, ਹੇ ਰਾਮ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਹੋਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦੇ ਆਏ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ ਜਟਾਯੁ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਉਹ ਪੰਚਵਟੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜੋ ਕਈ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ; ਇਹ ਪੰਚਵਟੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਖਮਈ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ; ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਐਸਾ ਸਥਾਨ ਲੱਭ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੀਏ ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਮਨਮੋਹਕ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੱਕੜ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਵਾਂ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਥਾਂ ਚੁਣੀ। ਉਹ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮਤਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੁਖਮਈ, ਤੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਵੀਂ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਖਿੜਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਬੱਤਖਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਨਿਵਾਰਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕਾ, ਚੰਪਕ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਰਥ, ਚੰਦਨ, ਨੀਪਾ, ਪਰਨਾਸਾ, ਲਕੂਚਾ, ਧਾਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਖਦੀਰ, ਸ਼ਮੀ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਪੰਛੀ (ਜਟਾਯੁ) ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਾਂਗੇ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੰਭੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਛਾਈਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ, ਕਾਸਾ, ਨਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝੋਪੜੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਆਵਾਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।