ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਸੁਭਾਗੇ, ਕਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ; ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਨਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਨਤਾ ਦੀ ਧੀ ਵਿਨਤਾ ਹੋਈ। ਰਾਮਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਦਸ ਸੰਤਾਨਾਂ ਜਨਮੀਆਂ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ, ਹਰੀ, ਭਦ੍ਰਮਦਾ, ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਰਸਾ ਤੇ ਕਦਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਹਿਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਰਾਮਾ; ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ ਤੋਂ ਰੀਛ, ਤੇ ਸ੍ਰਮਰ ਤੇ ਚਮਰ ਵੀ। ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਏਰਾਵਤ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਇਆ। ਹਰੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਨਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ; ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਨੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਤੇ ਬਾਘ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਮਾਤੰਗੀ ਤੋਂ ਹਾਥੀ ਹੋਏ, ਰਾਮਾ; ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮਾ, ਸੁਰਭੀ ਨੂੰ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਰੋਹਿਨੀ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਮੁਬਾਰਕ, ਤੇ ਗੰਧਰਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਰੋਹਿਨੀ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਗੰਧਰਵੀ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ, ਸੁਰਸਾ ਤੋਂ ਸਪ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਤੋਂ ਨਾਗ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਰਾਮਾ। ਮਨੁ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼੍ਯਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ, ਰਾਮਾ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼੍ਯਤਰੀ, ਜੰਘਾ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਲਲੇਖ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਪਵਿਤ੍ਰ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਗਨਿਹੀਨ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ; ਵਿਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਪੋਤੀਆਂ, ਕਦਰੂ ਤੇ ਸੁਰਸਾ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ; ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਗਰੁੜ ਤੇ ਅਰੁਣ। ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਮੈਂ, ਜਟਾਯੁ, ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੈਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੋ, ਰਾਮਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ; ਇਹ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਜੰਤੂਆਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੂਰ ਹੋਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਿਆਰੀ ਬੱਚੀ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਜਟਾਯੁ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪੰਚਵਟੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜੋ ਕਈ ਸਪਾਂ ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਥਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ; ਇਹ ਪੰਚਵਟੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਕ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਦੌੜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਈਏ?” “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਲੱਭ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਈਏ, ਤੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਮਨਮੋਹਣ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਸੁਆਦਲੇ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲੱਕੜ, ਫੁੱਲ, ਦਰਬਾ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਸੌਖੇ ਮਿਲਣ।” ਰਾਮ ਦੇ ਐਸੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਕਕੁਤਸਥ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਜਾਵੇਂ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਂ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਵਾਂ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਚੁਣੀ। ਉਹ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਮਤਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੀ ਹੋਈ; ਇੱਥੇ, ਸੁਭਾਵਕ, ਤੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਵੇਂ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਨਾ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਾ ਜਿਆਦਾ ਨੇੜੇ, ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਇੱਥੇ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਤੇ ਫਣਸ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਿਵਾਰਾ, ਤਿਨੀਸ਼ਾ, ਤੇ ਪੁੰਨਾਗਾ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਇਹ ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕਾ, ਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਥ, ਚੰਦਨ, ਨੀਪਾ, ਪਰਣਾਸਾ, ਤੇ ਲਕੂਚਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਧਾਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਖਦੀਰਾ, ਸ਼ਾਮੀ, ਕਿਮਸ਼ੁਕ, ਤੇ ਪਾਤਾਲਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਮਨਮੋਹਣ, ਤੇ ਕਈ ਜੰਤੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ।” ਰਾਮ ਦੇ ਐਸੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਡਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਮਜਬੂਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਫਰਸ਼, ਲੰਮੀ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਮੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪਸਾਰੀਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨੀਆਂ, ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਕੁਸ਼, ਕਾਸਾ, ਰੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਧਰਤੀ ਸਮਤਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਵਸੇਬਾ ਬਣਾਇਆ।