ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੜੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਅਰਜ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਜੇ ਸੋਲਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਸੇਵਕ ਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਆਪ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਕਲਪ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਉਹ ਤਾਂ ਹਜੇ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਖਸ਼ ਛਲ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ। ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਕੌਣ ਹਨ? ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੂਨੀਸ਼ਵਰ? ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਛਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਪੂਜਨਯ? ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਨ-ਮੱਤਾ ਬੁਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਵਣ ਹੈ, ਜੋ ਪੌਲਸਤਯ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਨੇਕ ਰਾਖਸ਼ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿ ਰਾਵਣ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ਼ ਮੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਆ ਕੇ ਇਹ ਯਜਨਾ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ। ਉਸਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ ਦੋ ਰਾਖਸ਼—ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ—ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਯਜਨਾ ਵਿਗਾੜਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਸੀਬਾਂ ਵਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਹੋ। ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਪੰਛੀ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਰਾਵਣ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੂਨੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਵਰਗੇ ਯੋਧੇ ਦਾ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਹ ਲੜਕਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦ ਤੇ ਉਪਸੁੰਦ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਭੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਟੰਬ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਮੂਨੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਵੀਂਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ। ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਕੰਠ ਰੁੰਧ ਗਏ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਮੁਨੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਹ ਰਘੁਕੁਲ ਨੂੰ, ਤੇ ਇਸ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜੇ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੋ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਸਥਿਰ ਤੇ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਮਹਾਰਾਜ ਨਾਲ ਬੋਲੇ। "ਤੁਸੀਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਥਿਰ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਰਾਘਵ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਨੂੰ ਨਿਭਾਓ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਲਓ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਜੋ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਖਸ਼ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸ਼ੂਰਵਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲੇ ਜਾਂ ਅਚਲੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕੇਗਾ। ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਅਮਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼, ਨਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੱਨਰ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਦ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮਮਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਜਾਗਰ ਹੋਈ।