ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨੀਂ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਬੋਲੇ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ-ਕੁੰਡ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਅਗਤਸ੍ਯ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਿਯੋਗੀ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ।” ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਧੰਨ ਭਾਗ, ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਬੜੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਉਣ।” ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, “ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ” ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਰਾਮ? ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਅੰਦਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਅਗਤਸ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੰਦਰ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਸ਼ਾਂਤ, ਹਰਿਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ, ਅੱਗ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਹਿੰਦ੍ਰ, ਵਿਵਸਵਤ, ਸੋਮਾ, ਭਗਾ, ਕੁਬੇਰ, ਧਾਤ੍ਰ, ਵਿਧਾਤ੍ਰ, ਵਾਯੂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ, ਗਾਇਤਰੀ, ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਆਸਥਾਨ, ਨਾਗ-ਰਾਜ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਤਿਕੇਅ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਗਰੋਂ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤਪੋਧੀ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੇਖੋ, ਆਦਰਯੋਗ ਅਗਤਸ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਤਾ-ਵਿਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਤਪ ਦੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਅਗਤਸ੍ਯ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਗਤਸ੍ਯ ਨੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਰਾਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸਨ ਅਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ।” ਫਿਰ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਬੈਠਣ ਮਗਰੋਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹਵਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਮਗਰੋਂ, ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਇੰਝ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਝੂਠਾ ਗਵਾਹ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਅਗਤਸ੍ਯ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਲ, ਮੂਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਬਾਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਅਖੂਟ ਤੂਣੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਤੂਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਲਵਾਰ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਬਾਣ, ਤੂਣੀਆਂ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਵਜਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅਗਤਸ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੇਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਅਗਤਸ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹੋ, ਜਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਘਰ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਨਾਜੁਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿਗੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਖਤਰਨਾਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਾਮ, ਤੂੰ ਵੀ ਲੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਚੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਆ ਗਈ।