ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗਏ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ—ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਐਲਾਨ ਕਰੋ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤਪस्वੀ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੇ 'ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਗ-ਕੁੰਡ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਸਤਯ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਕਰਕੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ; ਦੁਸ਼ਮਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਰਾਮ, ਸਨਮਾਨਿਤ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵੇ।” ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ 'ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਕਿਹੜਾ ਰਾਮ ਹੈ? ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਵੇ।” ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੇ ਅਗਸਤਯ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਦੱਸੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਸ਼ਾਂਤ, ਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਦੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਿੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਤ, ਸੋਮਾ, ਭਗਾ, ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਦੇਖੀ। ਢਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਢਾਤ੍ਰ, ਵਾਯੂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਜੋ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਥਾਂ, ਵਸੁਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਸਰਪ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪਤੀ ਦੀਪਤੀ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੀ ਦਿਆਲਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਨੇ ਅਗਸਤਯ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੂਛ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ।” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਯਥਾ-ਰਿਵਾਜ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠ ਕੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਯਥਾ-ਰਿਵਾਜ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ, ਜੇ ਕੋਈ ਤਪस्वੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਖਾਏਗਾ।” “ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਥ-ਯੋਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ ਹੋ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫਲ, ਕੁੰਦ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਮਹਾਨ ਧਨੁ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਬਾਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਦੋ ਅਖੂਤ ਤੂਣ, ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਤੂਣ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਤਲਵਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।” “ਇਸ ਧਨੁ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਹਿਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਧਨੁ, ਤੂਣ, ਬਾਣ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਵੱਜਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੋਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਏ ਹੋ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹੋ, ਜਾਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਘਰ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਥੱਕੀ ਨਹੀਂ; ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵੱਸ, ਉਹ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਖਤਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।