ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਿ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਇਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ — ਸਭ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ — ਧਰਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ ਗੁਰੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਨੇ ਇਥੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਤਾ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾ, ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਹੁਣ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿੱਖਿਆਰਥੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਓ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਬੋਲੇ, "ਜੇਹੋ ਜੇਹੋ," ਤੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਸਤਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਣ।" ਸ਼ਿੱਖਿਆਰਥੀ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜੈ ਹੋ," ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਰਾਮ? ਉਹ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਸ਼ਿੱਖਿਆਰਥੀ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਤੇ ਜਨਕਨੰਦਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੈਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ, ਅੱਗ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਮਹਿੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਤ, ਸੋਮ, ਭਗਾ, ਕੁਬੇਰ, ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਵਾਯੂ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਸਥਾਨ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਵਸੁਆਂ ਦਾ ਆਸਥਾਨ, ਨਾਗ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਆਸਥਾਨ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਖੁਦ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਅਗਸਤਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਤਾ-ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਨਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ। ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ।" ਫਿਰ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ, ਫਲ, ਮੂਲ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਤਪਸਵੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਅਤਿਥੀ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਝੂਠਾ ਸਾਖੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਫਲ, ਮੂਲ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਖ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਬਾਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੋ ਅਖੁੱਟ ਤੋਣੀਆਂ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਖੇ ਬਾਣ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਲਵਾਰ, ਸੋਣੇ ਦੀ ਮਿਆਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਧਨੁਖ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।