ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਦੁਰਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੜਾ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਏ। ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਉੱਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ, ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਾਟ ਲੰਘੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ—ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਸਾਲ, ਵੰਜੁਲਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ, ਚਿਰਿਬਿਲਵਾ, ਮਧੂਕਾ, ਬਿਲਵਾ, ਤੇ ਤਿੰਡੂਕਾ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਲਤਾਵਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੂੰਡ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੱਤਵਾਲੀ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ। ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ ਧੂੰਆਂ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ-ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਉਥੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ ਉਸ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਗਸਤਿਆ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਚੰਗੇ ਹਿਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੈ, ਸਦਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਆਗਮਨ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਵੇਗਾ। ਇੱਥੇ, ਮੈਂ ਆਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਪੂਜਾਂਗਾ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਇਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਨਾਲ, ਆਗਸਤਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਝੂਠਾ, ਕਠੋਰ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਸਿੱਧਾ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਦੇਵਤਾ ਯਕਸ਼-ਪਦ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਚੰਗੀ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਹੁਣ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ; ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਅਸੀਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਇਸ ਬਹੁਤ ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੋ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ," ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਆਰਾਧਨ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਕਰਕੇ ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤ ਸੀ, ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਪੱਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ।" "ਉਹ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ; ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਨ।" "ਜੋ ਇੱਥੇ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ," ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਭਾਗ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਆਦਰਯਾਤਮਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।