ਇਲਵਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਤਾਪੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਆਕৃতি ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਇਲਵਲਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਵਾਤਾਪੀ, ਬਾਹਰ ਆ!" ਇਲਵਲਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਤਾਪੀ, ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਮੰਮਣੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚੀਰ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤ, ਲਗਾਤਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਭੋਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਪੀ, ਮਹਾ-ਅਸੁਰ, ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, "ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ" ਕਹਿ ਕੇ, ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਲਵਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ, "ਬਾਹਰ ਆ!" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਅਗਸਤਿਆ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਇਲਵਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇਰਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭਰਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਇਲਵਲਾ ਨੇ ਇਹ ਵਾਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਪਰ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਹ ਸੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦਯਾ ਲਈ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇਹ ਕਥਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਉਥੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਬਿਤਾਈ। ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ," ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ" ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਗੇ ਵਧਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ, ਜੱਕਫਲ, ਸ਼ਾਲ, ਵੰਜੁਲਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ, ਚਿਰਿਬਿਲਵਾ, ਮਧੂਕ, ਬਿਲਵਾ, ਤੇ ਤਿੰਦੂਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਣ-ਵਿਰਖਾਂ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਦਰੱਖਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਡੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆਂ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਈ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਮਸਤ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮਿੱਠੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।" "ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਆਏ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਗਾੜ੍ਹੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਨੂੰ ਸਰਣ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਗਈ—ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦਿਸਾ ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ, ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਵੈਰ-ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਜੈਯ ਹੈ।" "ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿਆਣੇ ਹਿਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯ, ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਆਏ ਹਾਂ, ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਾਵੇਗਾ।" "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ, ਮਿੱਠੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਵਨ-ਵਾਸ ਬਿਤਾਵਾਂਗੇ।" "ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਸੰਯਮਿਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਝੂਠਾ, ਕਠੋਰ, ਛਲਕ, ਜਾਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਤੇ ਪੰਛੀ, ਸਭ ਸੰਯਮਿਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਸਿੱਧ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵੀਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ, ਯਕਸ਼-ਪਦ, ਅਮਰਤਾ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਗਏ ਹਾਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਹੁਣ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਇਹ ਵਾਕ ਕਿਹਾ।