ਇਲਵਲ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿ ਭੋਜ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਤਾਪੀ ਦੇ ਅੰਤਿ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਂਡੇ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮਾਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾ ਦਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਇਲਵਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ, "ਵਾਤਾਪੀ, ਬਾਹਰ ਆ!"। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ, ਵਾਤਾਪੀ, ਜੋ ਮੇਂਡਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਿੰਮਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ-ਖੋਰ ਰਾਖਸਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਲਵਲ ਨੇ, "ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ" ਆਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਬਾਹਰ ਆ!"। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਇਲਵਲ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਪਚਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਰਾਖਸਸ ਭਰਾ, ਜੋ ਮੇਂਡੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?"। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਪਾ ਕੇ, ਇਲਵਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸੜ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਉਹ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਝੀਲ ਤੇ ਜੰਗਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਾਰਜ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਉਥੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਬਿਤਾਈ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਤ ਚੰਗੀ ਲੰਘੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ," ਤਾਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ, ਕਠਲ, ਸ਼ਾਲ, ਵੰਜੁਲਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ, ਚਿਰਿ-ਬਿਲਵਾ, ਮਧੂਕ, ਬਿਲਵਾ ਤੇ ਤਿੰਡੂਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ। ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਈ ਦਰੱਖਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਬਾਂਦਰਾਂ ਕਰਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਈਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੀਕਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।" "ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਥਾਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏਆਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾੜਾ ਧੂੰਆਂ ਹੈ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ।" "ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਣ-ਥਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਹ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਰਾਖਸਸਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ—ਦਿਸਦੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।" "ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ ਉਸ ਧਰਮੀ ਨੇ ਲਈ, ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਉਸ ਧੰਨਵੰਤ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੈ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਰਕਰਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।" "ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਧਰਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੰਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੁਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਆਮਦ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਾਵੇਗਾ।" "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ, ਹੇ ਭਦਰ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਨਵਾਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਵਾਂਗੇ।" "ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਯਮਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਝੂਠਾ, ਨਿਰਦਇਆ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਸਭ ਸੰਯਮਿਤ ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਸਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਿੱਧ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਕੇ, ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਯਕਸ਼ਤਾ, ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ; ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ, ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਯ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।