ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਫੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸੁਖੀ-ਸਹਿਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਰੱਖਤ ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਪਿੱਪਲੀ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਜੋ ਬਿਲੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਘਣੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਧੂੰਆਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕਾਂਤ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਣ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਥਾਂ ਕਦੇ, ਕਠੋਰ ਵਾਤਾਪੀ ਅਤੇ ਇਲਵਲਾ, ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੰਤਾ ਸਨ, ਭਰਾ-ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਲਵਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਛਲ-ਕਪਟ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਭੋਜ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸ੍ਰਾਦ्ध ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਇਲਵਲਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਕਹਿੰਦਾ, "ਵਾਤਾਪੀ, ਬਾਹਰ ਆ!" ਇਲਵਲਾ ਦੇ ਬੁਲਾਉਣ 'ਤੇ, ਵਾਤਾਪੀ, ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਮੀਂਹ ਮੀਂਹ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਸ੍ਰਾਦਧਾ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ। ਇਲਵਲਾ ਨੇ, "ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ," ਕਹਿ ਕੇ, ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, "ਬਾਹਰ ਆ!" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਲਵਲਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇਰਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਇਲਵਲਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਰਿਸ਼ੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਇਲਵਲਾ ਸੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਝੀਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਲਈ ਇਹ ਕਠਨ ਕੰਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਉਥੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਬਿਤਾਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਸੁਖੀ ਬਿਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਆਦਿਆਪਕ, ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ "ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ" ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਫੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ, ਫਣਸ, ਸ਼ਾਲ, ਵੰਜੁਲਾ, ਤਿਨਿਸ਼ਾ, ਚਿਰਿਬਿਲਵਾ, ਮਧੂਕ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਤਿੰਦੂਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਲੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਦਰੱਖਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੂੰਡ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਮਿਠੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਮਹਾਨ, ਸ਼ੁੱਧ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ।" ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਥਕੇ ਹੋਏ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਗੂੜ੍ਹ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਛਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸ਼ਾਂਤ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹਾ ਹੈ। ਉਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਣ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਬਣ ਗਿਆ—ਦਿਸਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਨੰਦਦਾਇਕ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ, ਰਾਤ-ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ, ਉਹ ਧਨਿਆ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਕਰਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ।