ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਲੋ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਸੱਚੀ ਹੈ।" ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ," ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਢੀਲ, ਓ ਰਾਜਾ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਦਿਓ—ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਤਰੀ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ।" "ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਅਸੰਗ ਹੈ, ਦੇ ਦਿਓ। ਯਜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਰਾਘਵ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ 'ਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉੱਠਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ, ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ 'ਚ, ਹਿਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਹੈ—ਸੁਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰਾ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਅਜੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਤ-ਵਾਸੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਸੇਵਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।" "ਮੈਂ ਖੁਦ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ 'ਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜੰਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ; ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਾਤ-ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗੀ; ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ 'ਚ ਅਣਜਾਣ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਜੰਗ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਜੀਉਣ ਲਈ, ਓ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਓ ਉੱਤਮ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ—" "ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਓ, ਚਾਰ-ਭਾਗੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ; ਓ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ 'ਚ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ?" "ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ? ਤੇ ਰਾਮ ਉਹਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ?" "ਕੀ ਮੈਂ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚਲਾਕ ਸੈਣਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂ, ਓ ਮਾਣਯੋਗ? ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂ।" "ਕੁਦਰਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਮੰਦ-ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਗਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਜੋ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਕਿ ਰਾਵਣ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਹੈ।" "ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਯਜਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਓ ਮਹਾਨ।" "ਉਸਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ—ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਆਉਣਗੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਓ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਅਭਾਗਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਮਾਣਯੋਗ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਵਰਗੇ ਹੋ।" "ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਪੰਛੀ ਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਰਾਵਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਜਾਂ ਉਹਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" "ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਓ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਅਮਰ ਤੇ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦਾ ਤੇ ਉਪਸੁੰਦਾ ਵਰਗੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਹਨ।" "ਉਹ ਦੋ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਜੋ ਯਜਨ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" "ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਨਤ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਨਾਲ ਭੜਕਦੇ ਹੋਏ ਹਵਨ ਦੇ ਅੱਗ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅੱਗ ਚਮਕ ਉਠੀ।" ਇਹ ਇਕਵੀਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਹੈ—ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਏ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੋਂ ਹਟਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਇਹ ਉਲਟ-ਫਿਰਤ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਦੀ।" "ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਓ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਓ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।