ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ—ਕਦੇ ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਅੱਧਾ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਕੁਝ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਆਠ ਮਹੀਨੇ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਥ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ ਮੁੜ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਵੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਅਕਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਮ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਅਗਸਤਿਆ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।” ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਸਾਧੂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਅਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ।” ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਛਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਵੀ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ।” ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਅਗਸਤਿਆ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਉਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ।” ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਖੁੱਲੀ, ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੈ। “ਉਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਹੰਸ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਤੈਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੋ, ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲੋ।” “ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹੈ, ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਉਥੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਖੂਬ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਲਗਾ ਲਓ।” ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਜੰਗਲ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪਰਬਤ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੇਖੇ। ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।” “ਅਸੀਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇਖੇ ਹਨ, ਜੋ ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਪਿੱਪਲੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਮਹਿਕ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਜੋ ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ।” “ਨਿੱਜੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਦੁਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਚੁਣੇ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਇਹ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ।” “ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮਕਰਮੀ ਸੀ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਥੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਠੋਰ ਵਾਤਾਪੀ ਅਤੇ ਇਲਵਲਾ, ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਸੀ, ਭਰਾ-ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਲਵਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ, ਬਿਨਾ ਦਇਆ ਦੇ।” “ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਵਾਉਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਇਲਵਲਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ, ‘ਵਾਤਾਪੀ, ਬਾਹਰ ਆ!’” “ਇਲਵਲਾ ਦੇ ਬੁਲਾਉਣ ਤੇ, ਵਾਤਾਪੀ, ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਮੈਮਿਆਂਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।” “ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ‘ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ’ ਆਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਲਵਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਬਾਹਰ ਆ!’” “ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਅਗਸਤਿਆ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਲਵਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ, ‘ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇਰਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਭਰਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਦਾ?’” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ, ਜੰਗਲਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਜਾਣੇ।