ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਤਪ-ਕਰਮ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਸਤੀ ਭਰੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ "ਵਾਹ!" ਕਹਿ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿਹਾ; ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੀ ਟਿਕਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਿਤਾਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਵਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਦਸ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਉੱਥੇ ਵੀ, ਰਾਘਵ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ; ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗਿਆ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮਾਨਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" "ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਕਿ ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਾਂ—" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।" "ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਜਾ; ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਖੁਦ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਰਾਮਾ, ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ, ਪਿਆਰੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਜਾ; ਉਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ।" "ਉਥੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਹੈ, ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ।" "ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸਵੇਰੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ-ਕੰਢੇ ਤੁਰਨਾ।" "ਉਥੇ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੁਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਉਥੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਅਗਸਤਿਆ ਵੱਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਜੰਗਲ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ, ਆਗੇ ਵਧੇ। ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਐਸਾ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪੱਕੀਆਂ ਪਿੱਪਲੀ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਸੁਗੰਧ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਲਕੜੀ ਦੇ ਢੇਰ, ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਜੋ ਬਿਲੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ।" "ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੈ।" "ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਖੁਦ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਇਹ ਯਕੀਨਨ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ।" "ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ।" "ਇੱਥੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰੂਰ ਵਟਾਪੀ ਅਤੇ ਇਲਵਾਲਾ, ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ, ਭਰਾ-ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।" "ਇਲਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਧੋਖਾਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ, ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ...