ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਮਗਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਝੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਗੁਪਤ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਤੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਡ-ਤਮਾਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ—ਰਾਮ—ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ—ਕਦੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ। ਕਦੇ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਕਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ, ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਇਉਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੁਜਾਰੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਦੱਸ ਸਾਲ ਚੁਪਚਾਪ ਲੰਘ ਗਏ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਮੁੜ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਵੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਬੈਠ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਗਸਤਯ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।” “ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” “ਮੈਂ ਅਗਸਤਯ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।” “ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਆਪ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਅਗਸਤਯ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਗਸਤਯ ਕਿੱਥੇ ਹਨ।” “ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਜਾਓ; ਉੱਥੇ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ।” “ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣਾ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ-ਕੰਢੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਣਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ।” “ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਅਗਸਤਯ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਓ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਅਗਸਤਯ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਨੋਖੇ ਜੰਗਲ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਵੇਖਦੇ ਗਏ। ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਪਕੜ ਕੇ, ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਰਹੇ। ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।” “ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁੱਖ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਪਿੱਪਲੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਜੋ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ।” “ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਧੂੰਆ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕਾਂਤ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਦੁਜਾਤੀ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਚੁਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਵਧੇ।