ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸਿਤਾ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਨੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਝੀਲ ਲਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ, ਜਲ-ਲਿਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਬਗਲੇ, ਹੰਸ, ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਥੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੋਖੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮਭ੍ਰਤ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ, ਧਰਮਭ੍ਰਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਝੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਬਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਂਡਕਰਨੀ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਡੀ ਵਿਚਕਾਰ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ," ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਤਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੋਹ-ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਅਤੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, "ਵਾਹ! ਅਨੋਖਾ!" ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੇਰਾਨੀ ਨਾਲ ਹੇਰਮਿਤਾਜਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਕ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਵੈਦੇਹੀ (ਸਿਤਾ) ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁਹਾਵਨੇ ਹੇਰਮਿਤਾਜਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਹੇਰਮਿਤਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਏ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ—ਕਦੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ। ਕਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ, ਕਦੇ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹੇਰਮਿਤਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ, ਅਠ ਮਹੀਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇ। ਇਤਨਾ ਸਮਾਂ ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਦਸ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਅਤੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਸਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੇਰਮਿਤਾਜ ‘ਤੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਵੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਨਾਸਕ ਸਨ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹੇ; ਫਿਰ, ਹੇਰਮਿਤਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗਏ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰਾਮ, ਬੈਠ ਕੇ, ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਰਮਿਤਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" "ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁਹਾਵਨਾ ਹੇਰਮਿਤਾਜ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਆਂ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—" ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਧਰਮ-ਪੂਰਨ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।" "ਰਾਘਵ, ਸਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ।" "ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਰਾਮ, ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਇਸ ਹੇਰਮਿਤਾਜ ਤੋਂ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਉਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸੁਹਾਵਨਾ ਹੇਰਮਿਤਾਜ ਹੈ।" "ਉਹ ਥਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਗੁਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਕ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ।" "ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੋਖਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਬਗਲੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਰਾਮ, ਸਵੇਰੇ ਤੁਸੀਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ-ਕਿਨਾਰੇ ਚੱਲੋ।" "ਫਿਰ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਨ ‘ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੇਰਮਿਤਾਜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁਹਾਵਨੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।" "ਉਥੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੋਹਕ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਸਿਤਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜੀਬ ਜੰਗਲ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ...