ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਿੰਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਸੀ। ਝੀਲ ਵਿਚ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕੁਵਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਾਂਗ, ਹੰਸ, ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ, ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਬੜੇ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿੱਖਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਧਰਮਭ੍ਰਤ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਚੀਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਝੀਲ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਣਡਕਰਨੀ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਅਸਥਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਆਈ। ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ, ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਝੀਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵਾਦ-ਯੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੇਡ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਵਾਹ!' ਆਖ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਆਭਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪੋਵਨ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਕਦੇ ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਅੱਧਾ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਦਸ ਸਾਲ ਚੁੱਕ ਗਏ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮ-ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਥੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹੇ; ਫਿਰ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਬੈਠ ਕੇ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ।" "ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਜਾਓ; ਉਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ।" "ਉਹ ਖੇਤਰ ਵੱਡੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣਾ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ।" "ਉਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੋਖਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਚਾ ਹੈ, ਹੰਸ, ਕਾਂਗ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।" "ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣਾ, ਰਾਮ; ਸਵੇਰੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ-ਕਿਨਾਰੇ ਚੱਲਣਾ।" "ਇਕ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓਗੇ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।" "ਉਥੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਥੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਲਵੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਅਜੀਬ ਜੰਗਲ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।