ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਵਾਅਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਉਹ ਗੱਲ ਨਾ ਵੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੇਰੇ ਵਚਨ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਹਨ।" ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ; ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਉੱਚ ਕੁਲ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਸੁੰਦਰੇ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਕਦਰਯੋਗ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਆ ਸੀਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਹਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ। ਤਿੰਨੇ, ਪੱਥਰੀ ਢਲਾਨਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਮਸਤ ਅਤੇ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ, ਭੈਂਸਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਲੱਗਾ, ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਸੀ। ਝੀਲ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਲਿਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਕ੍ਰੇਨ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਧਰਮਭ੍ਰਤ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੋਈ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਰਾਘਵ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਂਡਕਰਨੀ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕੀਤਾ।" ਫਿਰ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਹੇਠ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, "ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ," ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੇਵ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝਨ ਵਿੱਚ ਪਏ। ਤਦ, ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸਭ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਛਨ-ਛਨ, ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਵਾਹ! ਕਮਾਲ!"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਵਿਖਿਆਤ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਰਾਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ—ਕਦੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ। ਕਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ, ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਤਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਦਸ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਅਤੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਮੁੜ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਉਥੇ ਵੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਿਆ। ਬੈਠ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪੂਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਪੂਜਨਯ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਾਂ—" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸਵਭਾਵਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।" "ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਜਾ; ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਖੁਦ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੀ ਹੈ।