ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਨਿਮਰਤਾ ਹੈ।” ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਬਚਾਓ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਵਨ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।” “ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤਪੱਸਿਆ ਸਦਾ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।” “ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦਾ। ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੱਚਾ ਨੇਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਕਰਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ, ਸੀਤਾ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।” “ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਵੀ ਆਖੀ ਹੁੰਦੀ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੀਤਾ। ਜੋ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸੱਜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਸਾਥੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਅਰੰਯਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੇ, ਮਧੁਰ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀਤਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ ਚੱਟਾਨਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਂਝ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੁੱਥੇ ਬੰਦ, ਉਲਾਟੇ ਹੋਏ, ਸੀੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ, ਭੈਂਸਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਸੀ। ਝੀਲ ਕਮਲਾਂ ਤੇ ਜਲ-ਕੁਮੁਦਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਾਂਝ, ਹੰਸ ਤੇ ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਸੀ। ਉਸ ਸੁਹਣੀ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮਭ੍ਰਿਤ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਚੀਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਰਾਘਵ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਂਡਕਰਨੀ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ‘ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।’ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।” “ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਯੁਵਕਤਾ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਵਾਜਿਆਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਚੌਂਕ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਤੇ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤਿ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸੈਰ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਨ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਰਾਮ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਮਹੀਨੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਵੀ ਰਹੇ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਕਿਤੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਵੀ ਉਹ ਉਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।