ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬੜੀ ਲਜਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਯਜਨ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਦ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਪਸਵੀਆਂ, ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤਪਸਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ-ਵਾਧੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਘਵ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਖਾ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।" "ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਬਚਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਹਾਰੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਮੈਂ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ, ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ, ਸੀਤਾ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।" "ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਵੈਦੇਹੀ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਲੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਸੀਤਾ; ਜੋ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਰਮ-ਸਾਥੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਆਪਣਾ ਧਨੁ ਲੈ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣਾ ਧਨੁ ਫੜ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ, ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਸਾਰਸ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਕਮਲ ਤੇ ਜਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਉਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਕੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ; ਭੈਸ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਤੇ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਵੀ ਵੇਖੇ। ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਹਣਾ ਝੀਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ। ਝੀਲ ਕਮਲ ਤੇ ਜਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਸਾਰਸ, ਹੰਸ ਤੇ ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਸੁਹਣੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੀ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਪਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਿਆ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ, ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮਭ੍ਰਤ ਨਾਮਕ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਅਜੋਬੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਰਾਘਵ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਮਾਂਡਕਰਨੀ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਆਗੂਪਨ ਵਿੱਚ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ: 'ਇਹ ਸਾਧੂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।' ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ, ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ, ਸਾਧੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉੱਚਾ-ਨੀਚਾ ਸਭ ਵੇਖ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਵਿਅਕਤੀਕ ਲਾਲਚ 'ਚ ਫਸਾ ਲਿਆ, ਤਾਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" "ਉਹ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਧੂ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਪ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਗੀਤ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਵਾਹ!"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਸਾਧੂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਕ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ, ਮਹਾਨ ਸਾਧੂਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਮਹਾਂ-ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਇਕ ਸਾਲ।